สมณมุณฑิกสูตร: ไม่ทำชั่วอย่างเดียวยังไม่พอ
สมณมุณฺฑิกสุตฺตํปริพาชกอุคคาหมานะว่าผู้ไม่ทำชั่วทางกาย วาจา ใจ และอาชีพ คือสมณะผู้สมบูรณ์ พระพุทธเจ้าตรัสว่าถ้าเช่นนั้นเด็กอ่อ…
โอวาทปาติโมกฺขํ
คาถาสามบทที่สรุปหัวใจของคำสอน — ไม่ทำชั่ว ทำดีให้ถึงพร้อม ทำใจให้ผ่องใส พร้อมอุดมการณ์และวิธีการของผู้เผยแผ่ธรรม
โอวาทปาติโมกข์คือคาถาสามบทที่พระพุทธเจ้าทุกพระองค์ทรงแสดงเป็นหลักคำสอน ในมหาปทานสูตร ทีฆนิกาย เล่าว่าพระวิปัสสีพุทธเจ้าทรงแสดงคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลายที่จะออกจาริกประกาศศาสนา และคาถาเดียวกันนี้ปรากฏในพุทธวรรค ธรรมบท
คนไทยนิยมจัดเนื้อความเป็น ๓ ส่วน คือ หลักการ ๓ อุดมการณ์ ๓ และวิธีการ ๖ ซึ่งเป็นการจัดหมวดของนักปราชญ์ไทยรุ่นหลัง ไม่ได้แบ่งไว้ในพระบาลี แต่ช่วยให้จำและเข้าใจง่าย
ส่วนเรื่องที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์แก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูปในวันเพ็ญเดือนสาม ซึ่งเป็นที่มาของวันมาฆบูชา มาจากชั้นอรรถกถา
การไม่ทำบาปทั้งปวง ทั้งทางกาย วาจา และใจ
เริ่มจากเลิกสิ่งที่รู้อยู่แล้วว่าไม่ดีหนึ่งอย่าง ก่อนจะไปหาวิธีปฏิบัติใหม่ ๆ
การยังกุศลให้ถึงพร้อม ทำความดีให้เต็มเปี่ยม
ความดีไม่ต้องใหญ่ แต่ควรสม่ำเสมอ ทำเรื่องเล็กที่ดีทุกวันจนกลายเป็นนิสัย
การชำระจิตของตนให้ขาวรอบ ปราศจากกิเลสเครื่องเศร้าหมอง
ความดีภายนอกยังไม่พอ ถ้าทำดีแต่ใจยังขุ่นเคือง อวดดี หรือหวังผล ให้กลับมาชำระที่ใจด้วย
ความอดทนคือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง เป็นเครื่องเผากิเลสที่ดีที่สุด
ความอดทนต่อคำพูด ต่อความยาก และต่อความอยาก เป็นการฝึกที่ทำได้ทุกวันโดยไม่ต้องไปที่ไหน
พระพุทธเจ้าทั้งหลายตรัสว่านิพพานเป็นธรรมอย่างยิ่ง เป็นเป้าหมายสูงสุด
รู้ว่าทางนี้มุ่งไปที่ความดับทุกข์ ไม่ใช่โชคลาภหรือชื่อเสียง ช่วยให้ไม่หลงทางเมื่อมีสิ่งล่อใจ
ผู้ทำร้ายผู้อื่นไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต ผู้เบียดเบียนผู้อื่นไม่ชื่อว่าเป็นสมณะ
เป็นเกณฑ์ตรวจทั้งพระและตัวเราเอง ความศักดิ์สิทธิ์ใดที่มาพร้อมการเบียดเบียน ไม่ใช่ทางของพระพุทธเจ้า
ไม่กล่าวร้ายผู้อื่น
ถ้าจะพูดถึงคนที่ไม่อยู่ ให้พูดเฉพาะสิ่งที่พูดต่อหน้าเขาได้
ไม่เบียดเบียนทำร้ายผู้อื่น
รวมถึงการทำร้ายทางอ้อม เช่น การกลั่นแกล้ง การเพิกเฉยจนคนอื่นเสียหาย
ความสำรวมในศีลที่เป็นหลักใหญ่ สำหรับคฤหัสถ์คือความมีวินัยในศีลของตน
ศีล ๕ คือปาติโมกข์ของฆราวาส ถือให้มั่นคงกว่าจะเพิ่มข้อให้มาก
ความรู้จักประมาณในการบริโภค
กินให้พอดี ไม่ใช่แค่เพื่อสุขภาพ แต่เพราะใจที่ไม่ตามใจปากก็ฝึกง่ายขึ้นในเรื่องอื่น
ที่นอนที่นั่งอันสงัด เอื้อต่อการฝึกใจ
หาพื้นที่เงียบในวันละช่วง แม้เป็นมุมเล็ก ๆ ในบ้านที่ไม่มีหน้าจอ
ความเพียรในการฝึกจิตให้ยิ่ง คือการเจริญสมาธิ
ห้าข้อก่อนหน้าเตรียมพื้นให้ข้อนี้ เมื่อไม่ว่าร้าย ไม่ทำร้าย มีวินัย กินพอดี และมีที่สงบ ใจจะฝึกได้ง่ายมาก
สามข้อแรกเรียงลำดับไว้อย่างมีเหตุผล — เลิกสิ่งที่ทำร้ายก่อน แล้วค่อยเพิ่มสิ่งดี และสุดท้ายจึงชำระใจ คนที่พยายามทำใจให้สงบทั้งที่ชีวิตยังเต็มไปด้วยสิ่งที่รู้ว่าไม่ดี มักพบว่ามันไม่ได้ผล
วิธีการ ๖ ข้อท้ายสุดก็ใช้ได้กับคนทั่วไปโดยตรง: ไม่พูดร้าย ไม่ทำร้าย มีวินัยกับตัวเอง กินพอดี หาที่สงบบ้าง และฝึกใจสม่ำเสมอ
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
ปริพาชกอุคคาหมานะว่าผู้ไม่ทำชั่วทางกาย วาจา ใจ และอาชีพ คือสมณะผู้สมบูรณ์ พระพุทธเจ้าตรัสว่าถ้าเช่นนั้นเด็กอ่อ…
วงศ์ของพระอริยะ ๔ ข้อ — พอใจในปัจจัยตามที่ได้ และยินดีในการฝึกตน เป็นความพอที่ทำให้ฝึกต่อได้ยาว
พระฉัพพัคคีย์มัวทำจีวรอยู่ จึงฝากฉันทะไปกับเพื่อนรูปหนึ่ง เมื่อสงฆ์ลงโทษเพื่อนรูปนั้น พวกท่านกลับบอกว่าไม่ได้ใ…
พราหมณ์ผู้บูชาไฟจะถวายข้าวปายาสที่เหลือจากพิธี แต่กลับถามถึงชาติของพระพุทธเจ้าก่อน พระองค์ตรัสว่าอย่าถามชาติ จ…