กาลามสูตร ๑๐

ก่อนแชร์เรื่องที่ได้ยินมา ให้ถามว่า “ต้นทางคือใคร” ถ้าตอบไม่ได้ ก็ยังไม่ควรส่งต่อ

เวลาได้ยินว่า “เขาทำกันมาแบบนี้ตลอด” ให้ถามต่อว่าทำเพราะอะไร ถ้าเหตุผลเดิมหมดไปแล้ว วิธีเดิมก็ควรทบทวน

ตั้งกฎกับตัวเองว่าเรื่องที่กำลังไวรัลจะรออย่างน้อยหนึ่งวันก่อนเชื่อ เพราะข้อมูลที่แก้ไขมักตามมาทีหลังเสมอ

เมื่อมีคนอ้างข้อความจากคัมภีร์ ให้ลองเปิดดูบริบทรอบ ๆ ด้วย เว็บนี้ทำลิงก์ไปหน้าจริงไว้ให้ก็เพื่อการนี้

เมื่อข้อสรุปฟังดูสมเหตุสมผลมาก ให้ย้อนไปตรวจว่าเริ่มจากข้อเท็จจริงอะไร จุดพลาดมักอยู่ตรงนั้นมากกว่าตรงการให้เหตุผล

เวลาจะยกกรณีที่เคยสำเร็จมาใช้ซ้ำ ให้ตรวจก่อนว่าเงื่อนไขเหมือนเดิมจริงไหม หลายครั้งต่างกันในจุดที่สำคัญที่สุด

ถ้าคิดเองแล้วได้คำตอบที่บังเอิญเข้าทางตัวเองพอดี ให้ระวังเป็นพิเศษ ลองให้คนที่ไม่ได้มีส่วนได้เสียช่วยดูอีกแรง

ตั้งใจหาข้อมูลที่ขัดกับสิ่งที่เราเชื่อเดือนละครั้ง ถ้าทนอ่านจนจบได้และยังเชื่อเหมือนเดิม ความเชื่อนั้นก็แข็งแรงขึ้นจริง

แยกให้ออกระหว่าง “ใครพูด” กับ “พูดว่าอะไร” แล้วประเมินเนื้อหาก่อนเสมอ โดยเฉพาะเรื่องที่กระทบสุขภาพและเงิน

เคารพครูได้เต็มที่ แต่ยังต้องตรวจสอบด้วยการปฏิบัติของตัวเอง ความเคารพที่แท้ไม่ได้ขัดกับการพิสูจน์