เมฆิยสูตร: ธรรม ๕ ที่ทำให้ใจพร้อม
เมฆิยสุตฺตํพระเมฆิยะขอไปบำเพ็ญเพียรในสวนมะม่วงทั้งที่พระพุทธเจ้าทรงขอให้รอ แล้วกลับถูกความคิดเรื่องกาม ความพยาบาท และการเ…
จตฺตาโร มหาปเทสา
หลักที่พระพุทธเจ้าวางไว้เองสำหรับตรวจว่าคำที่อ้างว่าเป็นพุทธพจน์จริงหรือไม่ — ไม่ว่าจะอ้างว่าได้ยินจากใคร ให้นำไปเทียบกับพระสูตรและพระวินัยก่อนเสมอ
ในสัญเจตนิยวรรค จตุกกนิบาต ทรงแสดงมหาปเทส ๔ คือหลักอ้างอิงใหญ่ ๔ กรณี ได้แก่ มีผู้กล่าวว่าได้ฟังมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาค ได้ฟังมาจากสงฆ์ที่มีพระเถระเป็นประธาน ได้ฟังมาจากพระเถระพหูสูตจำนวนมาก หรือได้ฟังมาจากพระเถระพหูสูตรูปเดียว ว่า "นี้เป็นธรรม นี้เป็นวินัย นี้เป็นคำสั่งสอนของพระศาสดา"
ทรงสอนว่า ไม่พึงชื่นชมและไม่พึงคัดค้านคำนั้นทันที แต่ให้เรียนบทและพยัญชนะให้ดี แล้วนำไปสอบสวนในพระสูตร เทียบเคียงในพระวินัย ถ้าลงกันไม่ได้ พึงสรุปว่าไม่ใช่พระดำรัสของพระผู้มีพระภาคแน่นอน ภิกษุรูปนั้นจำมาผิด ถ้าลงกันได้ พึงสรุปว่าเป็นพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคแน่นอน
หลักเดียวกันนี้ปรากฏในมหาปรินิพพานสูตรด้วย
แม้มีผู้อ้างว่าได้ยินมาเฉพาะพระพักตร์ ก็ไม่พึงเชื่อหรือคัดค้านทันที แต่ให้นำไปเทียบกับพระสูตรและพระวินัยก่อน
ข้อความที่ขึ้นต้นว่า "พระพุทธเจ้าตรัสว่า" ไม่ได้แปลว่าตรัสจริง ให้ตรวจก่อนแชร์ทุกครั้ง
แม้อ้างว่าได้ยินมาจากสงฆ์ที่มีพระเถระเป็นประธานในอารามหนึ่ง ก็ต้องตรวจสอบเช่นเดียวกัน
ความน่าเชื่อถือของสถาบันหรือสำนักไม่ใช่หลักฐานในตัวเอง คำสอนต้องตรวจสอบได้กับต้นทาง
แม้อ้างว่าได้ยินจากพระเถระพหูสูตหลายรูป ผู้ทรงธรรม ทรงวินัย ทรงมาติกา ก็ต้องตรวจสอบเช่นเดียวกัน
เรื่องที่ "ใคร ๆ ก็พูดกัน" หรือหลายสำนักสอนตรงกัน ก็ยังควรตรวจกับต้นทางอยู่ดี
แม้อ้างว่าได้ยินจากพระเถระพหูสูตรูปเดียว ก็ต้องตรวจสอบเช่นเดียวกัน
ครูที่เคารพก็อาจจำคลาดเคลื่อนได้ การตรวจสอบไม่ใช่การไม่เคารพ แต่เป็นการเคารพคำสอนตามที่พระพุทธเจ้าทรงวางไว้
เรียนบทและพยัญชนะให้ดี แล้วนำไปสอบสวนในพระสูตร เทียบเคียงในพระวินัย ถ้าลงกันไม่ได้ พึงทิ้งเสีย ถ้าลงกันได้ พึงรับไว้
ใช้ช่องค้นหาของเว็บนี้ค้นคำสำคัญในข้อความที่สงสัย ถ้าหาไม่เจอเลย หรือขัดกับหลักใหญ่ ก็ยังไม่ควรเชื่อว่าเป็นพุทธพจน์
ยุคนี้มีข้อความที่อ้างว่า "พระพุทธเจ้าสอนว่า..." แชร์กันจำนวนมาก หลายข้อความไม่มีอยู่ในพระไตรปิฎกเลย มหาปเทสคือเครื่องมือที่พระพุทธเจ้าวางไว้สำหรับเรื่องนี้โดยตรง
วิธีใช้ในยุคนี้คือ ไม่ต้องรีบเชื่อหรือรีบปฏิเสธ แต่ลองค้นดูว่ามีข้อความนั้นอยู่ในพระไตรปิฎกจริงหรือไม่ และสอดคล้องกับหลักใหญ่อย่างอริยสัจ ศีล สมาธิ ปัญญาหรือเปล่า เว็บนี้มีหน้าค้นหาที่ใช้ตรวจแบบนี้ได้ อ่านคู่กับหน้ากาลามสูตร ๑๐
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
พระเมฆิยะขอไปบำเพ็ญเพียรในสวนมะม่วงทั้งที่พระพุทธเจ้าทรงขอให้รอ แล้วกลับถูกความคิดเรื่องกาม ความพยาบาท และการเ…
ภิกษุณีถุลลนันทาริษยาพระภัททากาปิลานีที่คนนิยมมากกว่า จึงแกล้งส่งเสียงรบกวนต่อหน้า ให้ห้องพักแล้วโกรธจนฉุดออก …
การทรมานตนเพื่อเผากรรมเก่าไม่ได้พาพ้นทุกข์ — ความเพียรที่มีผลคือไม่ทับถมตนด้วยทุกข์ ไม่ทิ้งความสุขที่ชอบธรรม แ…
พระพุทธเจ้าตรัสกับพระอานนท์ว่าทุจริตทางกาย วาจา ใจ ไม่ควรทำโดยส่วนเดียว เพราะมีโทษ ๕ อย่าง ส่วนสุจริตควรทำโดยส…