ทิฏฐิสังยุต: ความเห็นผิดเกิดขึ้นเพราะยึดขันธ์
ทิฏฺฐิสํยุตฺตํทุกสูตรในสังยุตนี้ถามคำถามเดียวกันว่า เมื่ออะไรมีอยู่ ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น แล้วตอบว่าเพราะถือมั่นขันธ์ ๕ นั่นเอง ต…
เทวทหสุตฺตํ
การทรมานตนเพื่อเผากรรมเก่าไม่ได้พาพ้นทุกข์ — ความเพียรที่มีผลคือไม่ทับถมตนด้วยทุกข์ ไม่ทิ้งความสุขที่ชอบธรรม และเพียรเฉพาะตรงที่ต้องเพียร เหมือนช่างศรดัดลูกศร
ในเทวทหสูตร มัชฌิมนิกาย พระพุทธเจ้าตรัสถึงความเห็นของนิครนถ์ที่ว่า สุขทุกข์ทั้งหมดที่บุคคลเสวยเป็นเพราะกรรมเก่า เมื่อเผากรรมเก่าด้วยตบะและไม่ทำกรรมใหม่ ทุกข์ก็จะหมดสิ้น
ทรงถามนิครนถ์ว่า รู้หรือไม่ว่าเคยมีชีวิตมาก่อน เคยทำกรรมชั่วอะไร ทุกข์หมดไปแล้วเท่าไร เหลืออีกเท่าไร นิครนถ์ตอบว่าไม่รู้ ทรงชี้ว่าต่างจากคนถูกลูกศรอาบยาพิษ ซึ่งรู้ว่าหมอผ่าแผล ถอนลูกศร และตนหายแล้ว ทรงชี้ด้วยว่า เวลาที่นิครนถ์ทรมานตนก็เสวยทุกข์ เวลาไม่ทรมานก็ไม่เสวยทุกข์
จากนั้นทรงแสดงว่าความเพียรที่มีผลเป็นอย่างไร ด้วยอุปมาชายผู้รักหญิง และช่างศรผู้ดัดลูกศร
ความเห็นว่าสุขทุกข์ทุกอย่างเกิดจากกรรมเก่า ทำให้คนหมดทางแก้ไขในปัจจุบัน และพาไปสู่การทรมานตนเพื่อ "ใช้กรรม" พระพุทธเจ้าทรงชี้ว่าความเห็นนี้ไม่มีหลักฐานที่ผู้ถือรู้ได้เอง
เมื่อเจอปัญหา อย่าหยุดที่ "คงเป็นกรรมเก่า" ให้ดูต่อว่าเหตุในปัจจุบันที่แก้ได้มีอะไรบ้าง
ภิกษุผู้ปฏิบัติถูกต้องไม่เอาทุกข์มาทับถมตนที่ยังไม่ถูกทุกข์ท่วมทับ ไม่สละความสุขที่เกิดโดยธรรม แต่ก็ไม่หมกมุ่นในความสุขนั้น
พักผ่อน กินอาหารดี ใช้เวลากับคนที่รักได้ ขอเพียงไม่ติดจนละทิ้งหน้าที่และการฝึกตน
ชายที่รักหญิงคนหนึ่งอย่างแรง เมื่อเห็นนางหัวเราะพูดคุยกับชายอื่นก็เศร้าเสียใจ ต่อมาเขาเห็นว่าความทุกข์นี้เกิดจากความกำหนัดในนาง จึงละความกำหนัดนั้น เมื่อเห็นนางกับชายอื่นอีกก็ไม่ทุกข์ ความเพียรที่มีผลคือการละเหตุแห่งทุกข์ ไม่ใช่การทรมานตน
เมื่อเจ็บปวดเพราะใครคนหนึ่งซ้ำ ๆ ลองดูว่าเราผูกความคาดหวังอะไรไว้กับเขา ความเจ็บลดลงได้เมื่อคลายความผูกนั้น
ช่างศรลนลูกศรระหว่างไฟสองดุ้นเพื่อดัดให้ตรง เมื่อตรงแล้วก็ไม่ลนอีก ผู้ปฏิบัติรู้ว่าเหตุแห่งทุกข์บางอย่างละได้ด้วยความเพียรตั้งใจ บางอย่างละได้ด้วยการวางเฉย จึงเพียรเฉพาะที่ต้องเพียร
ถ้านิสัยไหนแก้ได้แล้ว ไม่ต้องบังคับตัวเองอย่างเข้มงวดต่อไป ย้ายแรงไปที่เรื่องที่ยังคดอยู่
พระพุทธเจ้าตรัสว่าความเพียรแบบนี้มีผล เพราะผู้ปฏิบัติเห็นได้เองว่าทุกข์ลดลงเมื่อเหตุถูกละ ต่างจากการทรมานตนที่ไม่มีใครรู้ว่าทุกข์หมดไปเท่าไร
วัดผลการปฏิบัติจากสิ่งที่เห็นได้ เช่น โกรธนานน้อยลง ไม่ใช่จากว่าทนลำบากได้มากเท่าไร
หลายคนเข้าใจว่าการปฏิบัติที่ดีต้องเจ็บปวด ต้องฝืนตัวเองให้มากที่สุด พระสูตรนี้บอกว่าการทับถมตัวเองด้วยทุกข์ไม่ใช่ทางพ้นทุกข์ และความสุขที่ชอบธรรมไม่จำเป็นต้องทิ้ง
ความเพียรที่ถูกต้องคือเพียรตรงจุดที่ยังคดอยู่ เหมือนช่างศรที่ลนไฟลูกศรจนตรง แล้วเลิกลน ไม่ใช่ลนไปเรื่อย ๆ โดยไม่ดูผล
หน้านี้ไม่ได้ปฏิเสธเรื่องกรรม พระพุทธศาสนายังสอนว่ากรรมมีผล แต่ไม่ได้สอนว่าทุกความรู้สึกเกิดจากกรรมเก่าทั้งหมด (ดูสิวกสูตรที่แจกแจงเหตุของเวทนาหลายอย่าง)
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
ทุกสูตรในสังยุตนี้ถามคำถามเดียวกันว่า เมื่ออะไรมีอยู่ ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น แล้วตอบว่าเพราะถือมั่นขันธ์ ๕ นั่นเอง ต…
จิตนี้ผุดผ่อง แต่เศร้าหมองด้วยอุปกิเลสที่จรมา ปุถุชนไม่รู้ข้อนี้จึงไม่อบรมจิต อริยสาวกรู้จึงอบรมจิต และไม่มีสิ…
พระมหาจุนทะเตือนว่าภิกษุผู้ประกอบธรรมกับภิกษุผู้เพ่งฌานไม่ควรดูแคลนกัน แต่ควรสรรเสริญกัน เพราะผู้ถูกต้องอมตธาต…
อปทานของผู้ถวายประทีป คบเพลิง ดอกไม้ และของหอม พร้อมคำลงท้ายที่ซ้ำแทบทุกเรื่องว่า เพราะกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้น …