หลักธรรมพื้นฐาน

ปาฏิหาริย์ ๓

ตีณิ ปาฏิหาริยานิ

ฤทธิ์ การทายใจ และการสอน — พระพุทธเจ้าทรงปฏิเสธที่จะใช้ฤทธิ์เรียกศรัทธา และทรงยกย่องการสอนให้คนเปลี่ยนตัวเองว่าเป็นปาฏิหาริย์ที่แท้

๓ ข้อ

ในเกวัฏฏสูตร ทีฆนิกาย เกวัฏฏคฤหบดีบุตรทูลขอให้พระพุทธเจ้าทรงสั่งภิกษุรูปหนึ่งแสดงอิทธิปาฏิหาริย์ เพื่อให้ชาวเมืองนาฬันทาเลื่อมใสยิ่งขึ้น ทรงปฏิเสธถึงสามครั้ง แล้วตรัสว่าปาฏิหาริย์มี ๓ อย่าง

อิทธิปาฏิหาริย์และอาเทสนาปาฏิหาริย์ คนที่ไม่เลื่อมใสอาจพูดได้ว่าเป็นแค่วิชาคันธารีหรือวิชาจินดามณีที่คนอื่นก็ทำได้ พระองค์จึงทรงเห็นโทษ ทรงอึดอัด ระอา และรังเกียจปาฏิหาริย์สองอย่างนี้ ส่วนอนุสาสนีปาฏิหาริย์ คือการสอนว่า จงคิดอย่างนี้ อย่าคิดอย่างนั้น จงใส่ใจอย่างนี้ จงละสิ่งนี้ จงเข้าถึงสิ่งนี้อยู่

ในสังคารวสูตร ติกนิบาต เมื่อทรงถามสังคารวพราหมณ์ว่าปาฏิหาริย์ใดงามที่สุด พราหมณ์ทูลว่าอนุสาสนีปาฏิหาริย์ เพราะเป็นปาฏิหาริย์ที่ผู้ทำและผู้รับได้ประโยชน์จริง

  1. อิทธิปาฏิหาริย์ — ปาฏิหาริย์คือฤทธิ์ อิทฺธิปาฏิหาริยํ

    การแสดงฤทธิ์ต่าง ๆ เช่น คนเดียวเป็นหลายคน ทะลุกำแพง เดินบนน้ำ พระพุทธเจ้าทรงเห็นโทษเพราะคนอาจเข้าใจว่าเป็นแค่วิชาอาคม และไม่ได้ทำให้ใครพ้นทุกข์

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เมื่อได้ยินเรื่องฤทธิ์ของใคร ให้ถามว่า "แล้วมันช่วยให้ใครลดความโลภ โกรธ หลงได้บ้าง" ถ้าไม่มีคำตอบ ก็ไม่ใช่เรื่องสำคัญของทางนี้

  2. อาเทสนาปาฏิหาริย์ — ปาฏิหาริย์คือการทายใจ อาเทสนาปาฏิหาริยํ

    การทายใจผู้อื่นว่าคิดอะไรอยู่ ทรงเห็นโทษเช่นเดียวกัน เพราะคนอาจเข้าใจว่าเป็นวิชาจินดามณี และไม่ได้ช่วยให้ผู้ถูกทายเปลี่ยนแปลงตัวเอง

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    หมอดูที่ทายถูกไม่ได้แปลว่าชี้ทางที่ถูก การรู้ว่าจะเกิดอะไรไม่สำคัญเท่ารู้ว่าควรทำอย่างไร

  3. อนุสาสนีปาฏิหาริย์ — ปาฏิหาริย์คือการสอน อนุสาสนีปาฏิหาริยํ

    การสั่งสอนว่า จงคิดอย่างนี้ อย่าคิดอย่างนั้น จงใส่ใจอย่างนี้ อย่าใส่ใจอย่างนั้น จงละสิ่งนี้ จงเข้าถึงสิ่งนี้อยู่ เป็นปาฏิหาริย์ที่พระพุทธเจ้าทรงยกย่อง เพราะเปลี่ยนชีวิตคนได้จริง

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ทุกครั้งที่หลักธรรมข้อหนึ่งทำให้เราหยุดโกรธ หยุดพูดร้าย หรือเลิกนิสัยไม่ดีได้ นั่นคืออนุสาสนีปาฏิหาริย์ที่เกิดขึ้นกับตัวเราเอง

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

หลักนี้ใช้เป็นเกณฑ์กรองได้ทันทีในยุคที่มีคนอ้างฤทธิ์ ทายใจ หรือเรื่องอัศจรรย์เพื่อเรียกศรัทธาและเงินทอง พระพุทธเจ้าเองทรงปฏิเสธที่จะใช้วิธีนี้ และทรงชี้ว่าสิ่งที่ควรดูคือคำสอนนั้นทำให้คนละกิเลสได้จริงหรือไม่

ปาฏิหาริย์ที่เห็นได้จริงในชีวิตคือการที่คนคนหนึ่งเปลี่ยนจากคนขี้โมโหเป็นคนใจเย็น หรือเลิกนิสัยที่ทำร้ายตัวเองได้ เพราะได้ฟังคำสอนที่ถูกต้อง อ่านคู่กับหน้าอภิญญา ๖

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ