อรรถกถาราหุโลวาทสูตร

ราหุโลวาทสูตร ขึ้นต้นว่า ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้:-

ในพระสูตรนั้น คำว่า บ่มวิมุตติ มีวิเคราะห์ว่า ที่ชื่อว่า บ่มวิมุตติ ก็เพราะทำวิมุตติให้สุกงอม. คำว่า ธรรม ได้แก่ ธรรม ๑๕ อย่าง. ธรรมเหล่านั้น พึงทราบด้วยอำนาจแห่งของความหมดจดแห่ง อินทรีย์มีความเชื่อเป็นต้น . สมจริง ดังคำที่ท่านกล่าวไว้ว่า

(๑) อินทรีย์คือความเธอย่อมหมดจดด้วยอาการ ๓ อย่างเหล่านี้ คือ

ก. เว้นบุคคลผู้ไม่มีความเชื่อ.

ข. เสพ คบ เข้านั่งใกล้ บุคคลผู้มีความเชื่อ.

ค. พิจารณาสูตรที่เป็นเหตุให้เกิดความเลื่อมใส.

(๒) อินทรีย์คือความเพียรย่อมหมดจดด้วยอาการ ๓ อย่างเหล่านี้ คือ

ก. เว้นบุคคลเกียจคร้าน.

ข. เสพ คบ เข้านั่งใกล้บุคคลผู้ปรารภความเพียร.

ค. พิจารณาถึงความเพียรชอบ.

(๓) อินทรีย์คือความระลึกย่อมหมดจดด้วยอาการ ๓ อย่างเหล่านั้น คือ

ก. เว้นบุคคลผู้หลงลืมสติ.

ข. เสพ คบ เข้านั่งใกล้บุคคลผู้ตั้งสติมั่น.

ค. พิจารณาหลักการตั้งสติ (สติปัฏฐาน).

(๔) อินทรีย์คือความตั้งใจมั่นย่อมหมดจดด้วยอาการ ๓ อย่างเหล่านั้น คือ

ก. เว้นบุคคลผู้ไม่ตั้งใจมั่น.

๑. บาลี จูฬราหุโลวาทสูตฺตํ