คำบูชาพระรัตนตรัย (โย โส ภะคะวา)
ทำวัตรเช้า

คำบูชาพระรัตนตรัย (โย โส ภะคะวา)

รตนตฺตยปูชา

บทเปิดทำวัตรเช้า กล่าวถวายดอกไม้ ธูป เทียน แด่พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ก่อนเริ่มสวดบทอื่น

โอกาสที่ใช้สวด

สวดเป็นบทแรกของทำวัตรเช้า ขณะที่จุดธูปเทียนและวางดอกไม้ไว้หน้าพระพุทธรูปเรียบร้อยแล้ว โดยมากผู้นำจะกล่าวคำว่า อิมินา สักกาเรนะ หรือเชิญชวนสั้นๆ ก่อน แล้วทุกคนจึงสวดพร้อมกัน

ถ้าสวดที่บ้านและไม่มีธูปเทียน ก็สวดได้ตามปกติ เครื่องสักการะเป็นเพียงสัญลักษณ์ของความตั้งใจ ไม่ใช่เงื่อนไขของการสวด

จบบทนี้แล้วจึงกราบสามครั้ง และต่อด้วยปุพพภาคนมการ

ความเป็นมา

บทนี้เริ่มด้วยคำว่า โย โส ภะคะวา ซึ่งแปลว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใด เป็นการเอ่ยถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ ด้วยคุณของแต่ละอย่าง แล้วจึงกล่าวว่าขอบูชาทั้งสามนั้นด้วยเครื่องสักการะที่จัดไว้

ท่อนท้ายเป็นถ้อยคำที่กินใจคนไทยมานาน คือยอมรับตรงๆ ว่าพระพุทธเจ้าปรินิพพานไปนานแล้ว และขอให้พระองค์ทรงรับเครื่องสักการะอันน้อยนิดของคนรุ่นหลังนี้ด้วยความเอ็นดู คำว่า ทุคคะตะปัณณาการะภูเต แปลว่า เป็นของฝากของคนยาก ซึ่งเป็นการวางตัวอย่างถ่อมตนของผู้สวด

คำสรรเสริญสามท่อนแรกเป็นถ้อยคำเดียวกับที่มาในพระไตรปิฎก เช่นในธชัคคสูตร ส่วนการเรียบเรียงเป็นคำบูชานี้เป็นแบบแผนการสวดของไทยที่ใช้กันมานาน

คำบาลี

  1. โย โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โย โส ภะคะวา อะระหัง สัมมาสัมพุทโธ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใด เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง
  2. สฺวากฺขาโต เยน ภควตา ธมฺโม สะหวากขาโต เยนะ ภะคะวะตา ธัมโม พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใดตรัสไว้ดีแล้ว
  3. สุปฏิปนฺโน ยสฺส ภควโต สาวกสงฺโฆ สุปะฏิปันโน ยัสสะ ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใด เป็นผู้ปฏิบัติดีแล้ว
  4. ตมฺมยํ ภควนฺตํ สธมฺมํ สสงฺฆํ ตัมมะยัง ภะคะวันตัง สะธัมมัง สะสังฆัง ข้าพเจ้าทั้งหลายขอบูชาพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น พร้อมทั้งพระธรรมและพระสงฆ์
  5. อิเมหิ สกฺกาเรหิ ยถารหํ อาโรปิเตหิ อภิปูชยาม อิเมหิ สักกาเรหิ ยะถาระหัง อาโรปิเตหิ อะภิปูชะยามะ ด้วยเครื่องสักการะเหล่านี้ ที่จัดตั้งไว้ตามสมควร
  6. สาธุ โน ภนฺเต ภควา สุจิรปรินิพฺพุโตปิ สาธุ โน ภันเต ภะคะวา สุจิระปะรินิพพุโตปิ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แม้พระองค์จะปรินิพพานไปนานแล้ว
  7. ปจฺฉิมาชนตานุกมฺปมานสา ปัจฉิมาชะนะตานุกัมปะมานะสา ขอพระองค์ทรงมีพระทัยเอ็นดูต่อคนรุ่นหลัง
  8. อิเม สกฺกาเร ทุคฺคตปณฺณาการภูเต ปฏิคฺคณฺหาตุ อิเม สักกาเร ทุคคะตะปัณณาการะภูเต ปะฏิคคัณหาตุ โปรดรับเครื่องสักการะอันเป็นของฝากของคนยากเหล่านี้
  9. อมฺหากํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย อัมหากัง ทีฆะรัตตัง หิตายะ สุขายะ เพื่อประโยชน์และความสุขแก่ข้าพเจ้าทั้งหลายตลอดกาลนานเถิด

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

บทสวดอื่นที่น่าสนใจ

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๒๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้