ไฟ ๓ ที่ควรละ · ไฟ ๓ ที่ควรบูชา
ใช้ในชีวิตประจำวัน

ไฟ ๓ ที่ควรละ · ไฟ ๓ ที่ควรบูชา

ตโย อคฺคี ปหาตพฺพา · ตโย อคฺคี สกฺกตฺวา

ไฟร้าย ๓ กองที่เผาใจ และ "ไฟ" ๓ กองที่ควรดูแลให้ดี — พ่อแม่ ครอบครัวกับคนในปกครอง และผู้ทรงศีล

๖ ข้อ

ในมหายัญญวรรค สัตตกนิบาต อุคคตสรีรพราหมณ์เตรียมบูชายัญใหญ่ ผูกโค แพะ แกะ ไว้อย่างละห้าร้อยตัวเพื่อฆ่าบูชา แล้วมาทูลถามพระพุทธเจ้า ทรงตอบว่าผู้ที่ก่อไฟบูชายัญแบบนั้น แม้ยังไม่ทันได้ฆ่า ก็ยกศัสตราขึ้นแล้วสามเล่ม คือทางกาย วาจา และใจ

แล้วทรงแสดงว่าไฟที่ควรละมี ๓ กอง คือ ราคะ โทสะ โมหะ ส่วนไฟที่ควรสักการะดูแลให้ดีมี ๓ กอง คือ อาหุเนยยัคคิ (มารดาบิดา) คหปตัคคิ (บุตร ภรรยา คนรับใช้ และคนงาน) และทักขิเณยยัคคิ (สมณพราหมณ์ผู้ทรงศีล) ส่วนไฟฟืนธรรมดานั้น บางคราวต้องจุด บางคราวต้องดับ

เมื่อฟังจบ อุคคตสรีรพราหมณ์ขอถึงไตรสรณคมน์ และปล่อยสัตว์ทั้งหมดให้กินหญ้าสด ดื่มน้ำเย็น และรับลมเย็น

  1. ๑

    ราคัคคิ — ไฟคือราคะ ราคคฺคิ

    ผู้ที่ถูกราคะครอบงำย่อมทำทุจริตทางกาย วาจา ใจ แล้วไปสู่ทุคติ จึงเป็นไฟที่ควรละ ไม่ควรบูชา

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    สังเกตว่าความอยากได้พาเราไปทำหรือพูดสิ่งที่ปกติจะไม่ทำไหม ถ้าใช่ ไฟกองนี้กำลังลุกอยู่

  2. ๒

    โทสัคคิ — ไฟคือโทสะ โทสคฺคิ

    ผู้ที่ถูกโทสะครอบงำย่อมทำทุจริตทั้งสามทาง จึงเป็นไฟที่ควรละ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ไฟกองนี้ลามเร็วที่สุด ตัดเชื้อไฟด้วยการเดินออกจากบทสนทนาก่อนที่จะพูดคำที่เอาคืนไม่ได้

  3. ๓

    โมหัคคิ — ไฟคือโมหะ โมหคฺคิ

    ผู้ที่ถูกโมหะครอบงำย่อมทำทุจริตทั้งสามทางโดยไม่รู้ตัว จึงเป็นไฟที่ควรละ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เป็นไฟที่ไม่มีควัน มองไม่เห็นว่ากำลังไหม้ ให้ถามคนที่ไว้ใจเป็นระยะว่าช่วงนี้เราดูเป็นอย่างไร

  4. ๔

    อาหุเนยยัคคิ — ไฟที่ควรบูชาคือมารดาบิดา อาหุเนยฺยคฺคิ

    มารดาบิดาเป็นเหตุให้เรามีชีวิตอยู่ จึงควรสักการะเคารพและดูแลให้ดี

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    โทรหาหรือไปหาพ่อแม่โดยไม่ต้องมีธุระ และฟังเรื่องที่ท่านเล่าซ้ำให้จบ นี่คือการบูชาไฟกองแรก

  5. ๕

    คหปตัคคิ — ไฟที่ควรบูชาคือคนในครอบครัวและในปกครอง คหปตคฺคิ

    บุตร ภรรยา คนรับใช้ และคนงาน ควรได้รับการดูแลสักการะอย่างดี เพราะเป็นผู้ที่ชีวิตผูกอยู่กับเรา

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    จ่ายค่าจ้างตรงเวลาและเป็นธรรม พูดกับคนที่ทำงานให้เราด้วยความเคารพ นี่ก็เป็นการบูชาอย่างหนึ่งตามพระสูตร

  6. ๖

    ทักขิเณยยัคคิ — ไฟที่ควรบูชาคือผู้ทรงศีล ทกฺขิเณยฺยคฺคิ

    สมณพราหมณ์ผู้เว้นจากความมัวเมาประมาท ตั้งอยู่ในขันติและโสรัจจะ ฝึกตนให้สงบ ควรได้รับการสักการะดูแล

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    สนับสนุนผู้ที่ปฏิบัติดีจริง ดูที่ความประพฤติ ไม่ใช่ที่ชื่อเสียงหรือของขลัง

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

พระสูตรนี้เปลี่ยนคำถามจาก "ทำพิธีอะไรดี" มาเป็น "ดูแลใครดี" — การบูชาที่มีผลจริงคือการดูแลพ่อแม่ ครอบครัวและคนทำงานกับเรา และผู้ที่ตั้งอยู่ในธรรม ไม่ใช่การเผาของหรือฆ่าสัตว์

ลองทำบัญชีไฟสามกองของตัวเองเดือนนี้ ได้ใช้เวลาดูแลพ่อแม่แค่ไหน คนในบ้านและคนที่ทำงานให้เราได้รับการดูแลที่ยุติธรรมไหม และได้สนับสนุนผู้ที่ทำความดีบ้างหรือเปล่า ขณะเดียวกันก็คอยดูไฟร้ายสามกองในใจไม่ให้ลุกลาม

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

ชวนไปด้วยกันแล้วส่งกลับ: คำชวนที่กลายเป็นการทิ้งเพื่อน

เอหาวุโส คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย ปวิสิสฺสาม

พระอุปนันทศากยบุตรชวนภิกษุรูปหนึ่งไปบิณฑบาตด้วยกัน แล้วสั่งไม่ให้ใครถวายอะไรแก่เธอ ซ้ำไล่ให้กลับก่อนเที่ยง เธอ…

ติตติรชาดก: นกกระทา ลิง และช้าง ผู้รู้จักเคารพกัน

ติตฺติรชาตกํ

ผู้ฉลาดในธรรมย่อมนอบน้อมผู้ใหญ่ ได้รับการสรรเสริญในปัจจุบันและมีสุคติในภายหน้า เรื่องสามสหายใต้ต้นไทรที่หาว่าใ…

โปฏฐปาทสูตร: คำถามที่ไม่ทรงตอบ กับคำสอนที่พิสูจน์ได้

โปฏฺฐปาทสุตฺตํ

โปฏฐปาทะถามเรื่องอัตตาและคำถามใหญ่ ๑๐ ข้อ เช่น โลกเที่ยงไหม พระพุทธเจ้าไม่ทรงพยากรณ์เพราะไม่นำไปสู่นิพพาน ทรงพ…

พระปิณโฑลภารทวาชะกับบาตรไม้จันทน์: ไม่แสดงความสามารถเพื่อแลกของ

น ภิกฺขเว คิหีนํ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสตพฺพํ

เศรษฐีเมืองราชคฤห์แขวนบาตรไม้จันทน์ไว้บนยอดไม้ไผ่ ท้าให้พระอรหันต์ผู้มีฤทธิ์มาปลดเอาไป พระปิณโฑลภารทวาชะเหาะขึ…

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้