ขันธยมก ปวัตติวาร: ขันธ์ไหนเกิดแก่ใคร และเกิดที่ไหน
ขนฺธยมกํเมื่อเลิกถามเรื่องความหมายของคำแล้ว ขันธยมกเปลี่ยนมาถามว่าขันธ์หนึ่งเกิดขึ้นแก่สัตว์ใดหรือในภูมิใด ขันธ์อีกอย่…
อปฺปํ วต ชีวิตํ อิทํ
ชีวิตสั้น คนส่วนใหญ่ตายก่อนร้อยปี สิ่งที่ถือว่า "ของเรา" ต้องทิ้งไว้เมื่อตาย เหมือนตื่นขึ้นแล้วไม่เห็นสิ่งที่พบในฝัน — ผู้รู้จึงไม่เศร้าโศกเพราะของของเรา และไม่ติดเหมือนหยาดน้ำบนใบบัว
ในชราสูตร อัฏฐกวรรค สุตตนิบาต ขุททกนิกาย พระพุทธเจ้าตรัสว่า ชีวิตนี้น้อยนัก สัตว์ย่อมตายภายในร้อยปี ถ้าอยู่เกินกว่านั้นก็ตายเพราะชราอยู่ดี คนทั้งหลายเศร้าโศกเพราะสิ่งที่ยึดถือว่าเป็นของเรา แต่ของที่หวงแหนซึ่งเที่ยงแท้ไม่มีเลย
สิ่งที่คนสำคัญว่าเป็นของเรา ก็ต้องละไปด้วยความตาย คนที่ตื่นขึ้นย่อมไม่เห็นสิ่งที่ได้พบในฝัน ฉันใด คนที่รักเมื่อตายไปแล้วก็ไม่เห็นอีก ฉันนั้น ที่เหลืออยู่ให้กล่าวถึงมีเพียงชื่อ
ผู้ที่ยินดีในสิ่งที่ถือว่าของเรา ละความโศก ความร่ำไร และความตระหนี่ไม่ได้ มุนีจึงละความหวงแหน ไม่ติดในสิ่งที่เห็น ได้ยิน ได้ทราบ เหมือนหยาดน้ำไม่ติดบนใบบัว
ชีวิตนี้น้อยนัก สัตว์ย่อมตายแม้ภายในร้อยปี ถ้าอยู่เกินร้อยปีไป ก็ย่อมตายเพราะชราโดยแท้
ลองนับว่าถ้าอายุยืนถึงแปดสิบ เราจะได้เจอพ่อแม่อีกกี่ครั้ง ตัวเลขที่ได้มักทำให้อยากโทรหาท่านวันนี้
คนทั้งหลายย่อมเศร้าโศกเพราะสิ่งที่ตนยึดถือว่าเป็นของเรา สิ่งที่หวงแหนซึ่งเที่ยงแท้ไม่มีเลย
เมื่อของที่รักพังหรือหาย สังเกตว่าความเจ็บมาจากคำว่า "ของฉัน" มากแค่ไหน เทียบกับตอนเห็นของแบบเดียวกันของคนอื่นพัง
คนสำคัญสิ่งใดว่าเป็นของเรา ก็ต้องละสิ่งนั้นไปเพราะความตาย บัณฑิตรู้อย่างนี้แล้วไม่พึงน้อมไปในการถือว่าสิ่งนั้น ๆ เป็นของเรา
เวลาหวงของจนทะเลาะกับคนในบ้าน ให้นึกว่าของชิ้นนั้นจะอยู่กับเราอีกนานแค่ไหน และความสัมพันธ์สำคัญกว่าหรือไม่
คนที่ตื่นขึ้นแล้วย่อมไม่เห็นสิ่งที่ได้พบในฝัน ฉันใด คนก็ไม่เห็นคนที่ตนรักซึ่งตายไปแล้ว ฉันนั้น
ใช้เวลากับคนที่รักอย่างมีสติ วางโทรศัพท์ระหว่างกินข้าวด้วยกัน เพราะช่วงเวลานี้จะไม่ย้อนกลับมา
คนที่เคยเห็นหรือเคยได้ยิน ยังถูกกล่าวถึงด้วยชื่อ เมื่อเขาตายไปแล้ว ก็มีเพียงชื่อที่ยังเหลือให้กล่าวถึง
ถามตัวเองว่าอยากให้คนพูดถึงชื่อเราว่าอย่างไร แล้วเลือกการกระทำวันนี้ให้สอดคล้องกับคำตอบนั้น
คนที่ยินดีในสิ่งที่ถือว่าของเรา ย่อมละความโศก ความร่ำไร และความตระหนี่ไม่ได้ เพราะเหตุนั้น มุนีผู้เห็นแดนเกษมจึงละสิ่งที่เคยหวงแหนแล้วเที่ยวไป มุนีไม่ทำใครหรือสิ่งใดให้เป็นที่รักหรือที่ชังจนติด
ฝึกให้ของที่ไม่จำเป็นออกไปบ้าง เช่น ยกของที่เก็บไว้เฉย ๆ ให้คนที่ใช้ประโยชน์ได้ ความตระหนี่จะคลายลงทีละน้อย
หยาดน้ำไม่ติดอยู่บนใบบัว ฉันใด มุนีก็ไม่ติดในรูปที่เห็น เสียงที่ได้ยิน หรืออารมณ์ที่ได้ทราบ ฉันนั้น ผู้มีปัญญาไม่ยินดี ไม่ยินร้าย
ทำหน้าที่ รัก และดูแลได้เต็มที่ แต่เมื่อสิ่งนั้นต้องจากไป ให้ใจกลิ้งออกได้เหมือนน้ำบนใบบัว
ชราสูตรไม่ได้ห้ามรักใครหรือห้ามเสียใจเมื่อสูญเสีย ความเศร้าเป็นเรื่องธรรมชาติ แต่ชวนให้เห็นก่อนว่าทุกอย่างที่เรียกว่า "ของเรา" มีวันต้องจากกัน เมื่อรู้ล่วงหน้า การจากลาจะไม่เหมือนถูกกระชากทั้งหมด
ในพระสูตรมีข้อความว่าเมื่อเห็นความเปลี่ยนแปลงแล้วไม่พึงอยู่ครองเรือน ข้อนี้เป็นแนวของผู้ออกบวช ผู้ครองเรือนนำมาใช้ได้ในแง่การถือของไว้ให้เบา
ชีวิตที่สั้นยังเป็นเหตุให้ใช้เวลาอย่างมีคุณค่า บอกรักคนสำคัญวันนี้ คืนดีกับคนที่ผิดใจกันวันนี้ เพราะไม่รู้ว่าเวลาจะเหลืออีกเท่าไร
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
เมื่อเลิกถามเรื่องความหมายของคำแล้ว ขันธยมกเปลี่ยนมาถามว่าขันธ์หนึ่งเกิดขึ้นแก่สัตว์ใดหรือในภูมิใด ขันธ์อีกอย่…
พื้นฐาน ๔ อย่างกับสัทธรรม ๗ ประการที่ทำให้ผู้ปฏิบัติ "ฟักไข่ได้ถูกวิธี" — เหมือนแม่ไก่กกไข่สม่ำเสมอ ลูกไก่ก็เจ…
กรรมดำ กรรมขาว กรรมทั้งดำทั้งขาว และกรรมที่ไม่ดำไม่ขาวซึ่งเป็นไปเพื่อความสิ้นกรรม — คำตอบที่พระพุทธเจ้าทรงให้แ…
พุทธวงศ์เล่าพระพุทธเจ้าในอดีตทีละพระองค์ด้วยโครงเดียวกัน ทั้งพระนคร ต้นโพธิ์ อัครสาวก และพระโพธิสัตว์ที่มาเฝ้า…