คำบูชาพระรัตนตรัยและปุพพภาคนมการ (ทำวัตรเย็น)
ทำวัตรเย็น

คำบูชาพระรัตนตรัยและปุพพภาคนมการ (ทำวัตรเย็น)

รตนตฺตยปูชา ปุพฺพภาคนมการ

บทเปิดทำวัตรเย็น บูชาพระรัตนตรัยด้วยดอกไม้ธูปเทียน แล้วกล่าวคำนอบน้อมพระพุทธเจ้าสามครั้ง

โอกาสที่ใช้สวด

สวดเป็นบทแรกของทำวัตรเย็น หลังจากจุดธูปเทียนและจัดดอกไม้บูชาหน้าพระพุทธรูปเรียบร้อยแล้ว

เมื่อถึงสามบรรทัดสุดท้ายของช่วงบูชา คือ อะระหัง สัมมาสัมพุทโธ / สะหวากขาโต / สุปะฏิปันโน ให้กราบหนึ่งครั้งเมื่อจบแต่ละบรรทัด รวมเป็นสามครั้ง

ถ้าสวดที่บ้านคนเดียวและไม่มีดอกไม้ธูปเทียน ก็สวดได้ตามปกติ คำว่าเครื่องสักการะในบทนี้หมายรวมถึงความตั้งใจที่นำมาถวายด้วย

ความเป็นมา

ทำวัตรเย็นเปิดด้วยการวางของบูชาไว้ตรงหน้า แล้วกล่าวคำถวายอย่างตรงไปตรงมาว่า ของที่นำมานี้เป็นของเล็กน้อยของคนที่ยังไม่มีอะไรมาก แต่ถวายด้วยใจจริง

มีบรรทัดหนึ่งที่น่าสนใจคือคำว่า แม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะปรินิพพานนานแล้ว ผู้สวดรู้อยู่ว่าพระพุทธเจ้าไม่ได้มารับของด้วยพระองค์เอง การบูชาจึงเป็นการทำใจของผู้บูชาเองให้อ่อนโยนและระลึกถึงสิ่งที่ดี ไม่ใช่การต่อรองขอสิ่งตอบแทน

ท้ายบทเป็นคำนอบน้อมสั้น ๆ ที่เรียกว่าปุพพภาคนมการ คือ นะโม ตัสสะ ... กล่าวสามครั้ง เป็นคำที่คนในสมัยพุทธกาลเปล่งออกมาเมื่อเลื่อมใสในพระพุทธเจ้า และกลายเป็นคำขึ้นต้นของการสวดมนต์แทบทุกบทจนทุกวันนี้

คำบาลี

  1. โย โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โย โส ภะคะวา อะระหัง สัมมาสัมพุทโธ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใด เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง
  2. สฺวากฺขาโต เยน ภควตา ธมฺโม สะหวากขาโต เยนะ ภะคะวะตา ธัมโม พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใดตรัสไว้ดีแล้ว
  3. สุปฏิปนฺโน ยสฺส ภควโต สาวกสงฺโฆ สุปะฏิปันโน ยัสสะ ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใด เป็นผู้ปฏิบัติดีแล้ว
  4. ตมฺมยํ ภควนฺตํ สธมฺมํ สสงฺฆํ ตัมมะยัง ภะคะวันตัง สะธัมมัง สะสังฆัง ข้าพเจ้าทั้งหลายขอบูชาพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น พร้อมทั้งพระธรรมและพระสงฆ์
  5. อิเมหิ สกฺกาเรหิ ยถารหํ อาโรปิเตหิ อภิปูชยาม อิเมหิ สักกาเรหิ ยะถาระหัง อาโรปิเตหิ อะภิปูชะยามะ ด้วยเครื่องสักการะเหล่านี้ ที่จัดตั้งไว้ตามสมควร
  6. สาธุ โน ภนฺเต ภควา สุจิรปรินิพฺพุโตปิ สาธุ โน ภันเต ภะคะวา สุจิระปะรินิพพุโตปิ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะปรินิพพานไปนานแล้ว
  7. ปจฺฉิมาชนตานุกมฺปมานสา ปัจฉิมาชะนะตานุกัมปะมานะสา ขอพระองค์ผู้มีพระทัยเอ็นดูคนรุ่นหลัง
  8. อิเม สกฺกาเร ทุคฺคตปณฺณาการภูเต ปฏิคฺคณฺหาตุ อิเม สักกาเร ทุคคะตะปัณณาการะภูเต ปะฏิคคัณหาตุ ทรงรับเครื่องสักการะอันเป็นของน้อยของคนยากเหล่านี้เถิด
  9. อมฺหากํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย อัมหากัง ทีฆะรัตตัง หิตายะ สุขายะ เพื่อประโยชน์และความสุขแก่ข้าพเจ้าทั้งหลายตลอดกาลนาน
  10. อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภควา พุทฺธํ ภควนฺตํ อภิวาเทมิ อะระหัง สัมมาสัมพุทโธ ภะคะวา พุทธัง ภะคะวันตัง อะภิวาเทมิ พระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง ข้าพเจ้าขอกราบพระพุทธเจ้า
  11. สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม ธมฺมํ นมสฺสามิ สะหวากขาโต ภะคะวะตา ธัมโม ธัมมัง นะมัสสามิ พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ดีแล้ว ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระธรรม
  12. สุปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ สงฺฆํ นมามิ สุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ สังฆัง นะมามิ พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นผู้ปฏิบัติดีแล้ว ข้าพเจ้าขอนอบน้อมพระสงฆ์
  13. หนฺท มยํ พุทฺธสฺส ภควโต ปุพฺพภาคนมการํ กโรม เส หันทะ มะยัง พุทธัสสะ ภะคะวะโต ปุพพะภาคะนะมะการัง กะโรมะ เส เชิญเถิด เราทั้งหลายมาทำความนอบน้อมเบื้องต้นแด่พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ากันเถิด
  14. นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ผู้เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง
  15. นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ผู้เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง
  16. นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ผู้เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง

บทสวดอื่นที่น่าสนใจ

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๒๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้