ธัมมานุสสติ
ธมฺมานุสฺสติบทสั้นที่ทบทวนคุณของพระธรรมหกข้อ ตั้งแต่เป็นธรรมที่ตรัสไว้ดีแล้ว จนถึงเป็นสิ่งที่ต้องรู้ด้วยตนเอง
รตนตฺตยปูชา ปุพฺพภาคนมการ
บทเปิดทำวัตรเย็น บูชาพระรัตนตรัยด้วยดอกไม้ธูปเทียน แล้วกล่าวคำนอบน้อมพระพุทธเจ้าสามครั้ง
สวดเป็นบทแรกของทำวัตรเย็น หลังจากจุดธูปเทียนและจัดดอกไม้บูชาหน้าพระพุทธรูปเรียบร้อยแล้ว
เมื่อถึงสามบรรทัดสุดท้ายของช่วงบูชา คือ อะระหัง สัมมาสัมพุทโธ / สะหวากขาโต / สุปะฏิปันโน ให้กราบหนึ่งครั้งเมื่อจบแต่ละบรรทัด รวมเป็นสามครั้ง
ถ้าสวดที่บ้านคนเดียวและไม่มีดอกไม้ธูปเทียน ก็สวดได้ตามปกติ คำว่าเครื่องสักการะในบทนี้หมายรวมถึงความตั้งใจที่นำมาถวายด้วย
ทำวัตรเย็นเปิดด้วยการวางของบูชาไว้ตรงหน้า แล้วกล่าวคำถวายอย่างตรงไปตรงมาว่า ของที่นำมานี้เป็นของเล็กน้อยของคนที่ยังไม่มีอะไรมาก แต่ถวายด้วยใจจริง
มีบรรทัดหนึ่งที่น่าสนใจคือคำว่า แม้พระผู้มีพระภาคเจ้าจะปรินิพพานนานแล้ว ผู้สวดรู้อยู่ว่าพระพุทธเจ้าไม่ได้มารับของด้วยพระองค์เอง การบูชาจึงเป็นการทำใจของผู้บูชาเองให้อ่อนโยนและระลึกถึงสิ่งที่ดี ไม่ใช่การต่อรองขอสิ่งตอบแทน
ท้ายบทเป็นคำนอบน้อมสั้น ๆ ที่เรียกว่าปุพพภาคนมการ คือ นะโม ตัสสะ ... กล่าวสามครั้ง เป็นคำที่คนในสมัยพุทธกาลเปล่งออกมาเมื่อเลื่อมใสในพระพุทธเจ้า และกลายเป็นคำขึ้นต้นของการสวดมนต์แทบทุกบทจนทุกวันนี้
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
บทสั้นที่ทบทวนคุณของพระธรรมหกข้อ ตั้งแต่เป็นธรรมที่ตรัสไว้ดีแล้ว จนถึงเป็นสิ่งที่ต้องรู้ด้วยตนเอง
บทกวีสรรเสริญพระพุทธเจ้า ต่อท้ายพุทธานุสสติ จบลงด้วยคำขอขมาในสิ่งที่เคยล่วงเกิน
บทพิจารณาห้าข้อเรื่องความแก่ ความเจ็บ ความตาย การพลัดพราก และการกระทำของตน นิยมสวดต่อท้ายทำวัตรเย็น
บทกวีสรรเสริญพระธรรมว่าเป็นเครื่องขจัดความมืดและเป็นที่พึ่งอันเกษม จบด้วยคำขอขมา