บทสวดมนต์ › ธัมมาภิคีติ
ธัมมาภิคีติ
ทำวัตรเย็น

ธัมมาภิคีติ

ธมฺมาภิคีติ

บทกวีสรรเสริญพระธรรมว่าเป็นเครื่องขจัดความมืดและเป็นที่พึ่งอันเกษม จบด้วยคำขอขมา

โอกาสที่ใช้สวด

สวดต่อจากธัมมานุสสติทันที เป็นคู่กันในทำวัตรเย็น

สี่บรรทัดสุดท้ายเป็นคำขอขมาต่อพระธรรม ธรรมเนียมคือหมอบกราบลงขณะสวด

ความเป็นมา

บทนี้แต่งขึ้นในภายหลังเช่นเดียวกับพุทธาภิคีติ โดยวางโครงเหมือนกันทุกบรรทัด เพียงเปลี่ยนจากพระพุทธเจ้าเป็นพระธรรม

คำว่าพระธรรมจำแนกเป็นมรรค ผล ปริยัติ และวิโมกข์ หมายถึงธรรมที่กล่าวถึงในบทนี้ครอบคลุมทั้งการปฏิบัติ ผลของการปฏิบัติ คำสอนที่เล่าเรียน และความหลุดพ้น ไม่ใช่เฉพาะตัวหนังสือในคัมภีร์

ภาพที่ว่าพระธรรมทรงผู้ทรงไว้ ไม่ให้ตกไปสู่ที่ชั่ว เป็นการเล่นคำในภาษาบาลี ธรรมะแปลได้ว่าสิ่งที่ทรงไว้ ผู้ที่รักษาธรรมไว้ก็ได้รับการรักษาจากธรรมนั้นเอง

คำบาลี

  1. หนฺท มยํ ธมฺมาภิคีตึ กโรม เส หันทะ มะยัง ธัมมาภิคีติง กะโรมะ เส เชิญเถิด เราทั้งหลายมาสวดสรรเสริญพระธรรมกันเถิด
  2. สฺวากฺขาตตาทิคุณโยควเสน เสยฺโย สะหวากขาตะตาทิคุณะโยคะวะเสนะ เสยโย พระธรรมประเสริฐ ด้วยคุณมีความที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ดีแล้วเป็นต้น
  3. โย มคฺคปากปริยตฺติวิโมกฺขเภโท โย มัคคะปากะปะริยัตติวิโมกขะเภโท เป็นธรรมที่จำแนกออกเป็นมรรค ผล ปริยัติ และความหลุดพ้น
  4. ธมฺโม กุโลกปตนา ตทธาริธารี ธัมโม กุโลกะปะตะนา ตะทะธาริธารี เป็นธรรมที่ทรงผู้ทรงธรรมไว้ ไม่ให้ตกไปสู่ที่ชั่ว
  5. วนฺทามหํ ตมหรํ วรธมฺมเมตํ วันทามะหัง ตะมะหะรัง วะระธัมมะเมตัง ข้าพเจ้าขอกราบพระธรรมอันประเสริฐนั้น ซึ่งเป็นเครื่องขจัดความมืด
  6. ธมฺโม โย สพฺพปาณีนํ สรณํ เขมมุตฺตมํ ธัมโม โย สัพพะปาณีนัง สะระณัง เขมะมุตตะมัง พระธรรมใด เป็นที่พึ่งอันเกษมสูงสุดของสัตว์ทั้งหลาย
  7. ทุติยานุสฺสติฏฺฐานํ วนฺทามิ ตํ สิเรนหํ ทุติยานุสสะติฏฐานัง วันทามิ ตัง สิเรนะหัง พระธรรมนั้นเป็นที่ตั้งแห่งการระลึกข้อที่สอง ข้าพเจ้าขอกราบด้วยเศียรเกล้า
  8. ธมฺมสฺสาหสฺมิ ทาโส ว ธมฺโม เม สามิกิสฺสโร ธัมมัสสาหัสมิ ทาโส วะ ธัมโม เม สามิกิสสะโร ข้าพเจ้าเป็นผู้รับใช้ของพระธรรม พระธรรมเป็นนายผู้ดูแลข้าพเจ้า
  9. ธมฺโม ทุกฺขสฺส ฆาตา จ วิธาตา จ หิตสฺส เม ธัมโม ทุกขัสสะ ฆาตา จะ วิธาตา จะ หิตัสสะ เม พระธรรมเป็นเครื่องกำจัดทุกข์ และเกื้อกูลประโยชน์แก่ข้าพเจ้า
  10. ธมฺมสฺสาหํ นิยฺยาเทมิ สรีรญฺชีวิตญฺจิทํ ธัมมัสสาหัง นิยยาเทมิ สะรีรัญชีวิตัญจิทัง ข้าพเจ้าขอมอบกายและชีวิตนี้แด่พระธรรม
  11. วนฺทนฺโตหํ จริสฺสามิ ธมฺมสฺเสว สุธมฺมตํ วันทันโตหัง จะริสสามิ ธัมมัสเสวะ สุธัมมะตัง ข้าพเจ้าจะดำเนินชีวิตไปด้วยการนอบน้อมในความดีงามของพระธรรม
  12. นตฺถิ เม สรณํ อญฺญํ ธมฺโม เม สรณํ วรํ นัตถิ เม สะระณัง อัญญัง ธัมโม เม สะระณัง วะรัง ที่พึ่งอื่นของข้าพเจ้าไม่มี พระธรรมเป็นที่พึ่งอันประเสริฐของข้าพเจ้า
  13. เอเตน สจฺจวชฺเชน วฑฺเฒยฺยํ สตฺถุ สาสเน เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ วัฑเฒยยัง สัตถุ สาสะเน ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอข้าพเจ้าจงเจริญในคำสอนของพระศาสดา
  14. ธมฺมํ เม วนฺทมาเนน ยํ ปุญฺญํ ปสุตํ อิธ ธัมมัง เม วันทะมาเนนะ ยัง ปุญญัง ปะสุตัง อิธะ บุญใดที่ข้าพเจ้าผู้นอบน้อมพระธรรมได้ทำไว้ในที่นี้
  15. สพฺเพปิ อนฺตรายา เม มาเหสุํ ตสฺส เตชสา สัพเพปิ อันตะรายา เม มาเหสุง ตัสสะ เตชะสา ด้วยกำลังแห่งบุญนั้น ขออันตรายทั้งปวงอย่าได้มีแก่ข้าพเจ้า
  16. กาเยน วาจาย ว เจตสา วา กาเยนะ วาจายะ วะ เจตะสา วา ด้วยกาย ด้วยวาจา หรือด้วยใจก็ตาม
  17. ธมฺเม กุกมฺมํ ปกตํ มยา ยํ ธัมเม กุกัมมัง ปะกะตัง มะยา ยัง กรรมไม่ดีอันใดที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้ในพระธรรม
  18. ธมฺโม ปฏิคฺคณฺหตุ อจฺจยนฺตํ ธัมโม ปะฏิคคัณหะตุ อัจจะยันตัง ขอพระธรรมจงรับคำขอขมาในความล่วงเกินนั้น
  19. กาลนฺตเร สํวริตุํ ว ธมฺเม กาลันตะเร สังวะริตุง วะ ธัมเม เพื่อข้าพเจ้าจะได้สำรวมระวังในพระธรรมต่อไป
เข้าสู่ระบบเพื่อบันทึกการสวด

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

บทสวดอื่นที่น่าสนใจ

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๒๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้