ไฟ ๓ ที่ควรละ · ไฟ ๓ ที่ควรบูชา
ตโย อคฺคี ปหาตพฺพา · ตโย อคฺคี สกฺกตฺวาไฟร้าย ๓ กองที่เผาใจ และ "ไฟ" ๓ กองที่ควรดูแลให้ดี — พ่อแม่ ครอบครัวกับคนในปกครอง และผู้ทรงศีล
ปญฺจ พลานิ
กำลังใจ ๕ อย่างของผู้ปฏิบัติ — ศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญา ที่ต้องปรับให้สมดุลกัน ไม่ใช่เร่งข้อเดียว
พละ ๕ คือกำลังที่ทำให้การปฏิบัติเดินหน้าได้และไม่ถูกสิ่งตรงข้ามครอบงำ ได้แก่ ศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ และปัญญา ธรรมชุดเดียวกันนี้เมื่อมองในแง่ความเป็นใหญ่ในหน้าที่ของตนเรียกว่าอินทรีย์ ๕
สิ่งที่ครูบาอาจารย์เน้นมากคือความสมดุล ศรัทธาต้องคู่กับปัญญา ไม่งั้นกลายเป็นงมงายหรือคิดมากจนไม่ลงมือ ความเพียรต้องคู่กับสมาธิ ไม่งั้นกลายเป็นฟุ้งหรือเฉื่อย ส่วนสติเป็นตัวคุมทั้งหมดและมีมากเท่าไรก็ไม่เสียหาย
ความเชื่อมั่นที่มีเหตุผลรองรับ โดยเฉพาะความมั่นใจว่าการกระทำให้ผลจริงและทางนี้เดินได้จริง เป็นกำลังที่ทำให้เริ่มต้นและไม่ทิ้งกลางคัน
เติมศรัทธาด้วยผลที่เห็นเอง จดไว้ว่าตั้งแต่เริ่มปฏิบัติมา อะไรในชีวิตเปลี่ยนไปบ้าง หลักฐานของตัวเองมีน้ำหนักกว่าคำชวนเชื่อของใคร
ความเพียรที่ทำให้ลงมือจริงและทำต่อเนื่อง เป็นกำลังที่ต้านความเกียจคร้านและความท้อ
ตั้งขนาดของความเพียรให้เล็กพอที่จะทำได้ทุกวันแม้ในวันที่แย่ที่สุด แล้วค่อยเพิ่มเมื่อมันกลายเป็นนิสัยแล้ว
ความรู้ตัวทันในสิ่งที่กำลังเกิด เป็นกำลังที่คุมอีกสี่ข้อให้ไม่ล้นไม่ขาด และเป็นข้อเดียวที่มีมากเท่าไรก็ไม่เป็นโทษ
ผูกสติไว้กับจุดนัดพบในแต่ละวัน เช่น ทุกครั้งที่หยิบมือถือให้รู้ลมหายใจหนึ่งครั้งก่อน เท่านี้ก็ได้ฝึกวันละหลายสิบครั้ง
ความตั้งมั่นของใจที่อยู่กับสิ่งเดียวได้นาน เป็นกำลังที่ต้านความฟุ้งซ่านและทำให้เห็นสิ่งต่าง ๆ ได้ชัด
ฝึกจากการทำงานทีละอย่างจนจบเป็นช่วง ๆ สมาธิในการทำงานกับในการภาวนาเป็นกล้ามเนื้อมัดเดียวกัน
ความเข้าใจตามความเป็นจริง เป็นกำลังที่ต้านความหลงและทำให้ศรัทธาไม่กลายเป็นความงมงาย
ตั้งคำถามกับสิ่งที่เชื่ออยู่เป็นระยะ และตรวจสอบด้วยการลงมือทำจริง ปัญญาที่ผ่านการทดลองแล้วจึงจะเป็นกำลังได้จริง
เวลาปฏิบัติแล้วรู้สึกไม่ลงตัว ลองวัดดูว่าข้อไหนล้นและข้อไหนขาด เช่น ขยันมากแต่ใจไม่นิ่งเลย แปลว่าวิริยะล้นกว่าสมาธิ ให้ผ่อนความเร่งลงแล้วเพิ่มความต่อเนื่องแทน
กลับกัน ถ้านิ่งแต่ซึม แปลว่าสมาธิล้นกว่าวิริยะ ให้เปลี่ยนอิริยาบถ เดินจงกรม หรือหาเรื่องธรรมที่กระตุ้นใจมาพิจารณา
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
ไฟร้าย ๓ กองที่เผาใจ และ "ไฟ" ๓ กองที่ควรดูแลให้ดี — พ่อแม่ ครอบครัวกับคนในปกครอง และผู้ทรงศีล
สังขารทั้งหลายไม่เที่ยง ไม่ยั่งยืน ไม่น่าวางใจ แม้สิ่งที่ดูมั่นคงที่สุดอย่างมหาสมุทร แผ่นดิน และขุนเขาสิเนรุ ก…
พระเวสสันดรให้ช้างตัวประเสริฐจนถูกเนรเทศ ให้ทานระหว่างทาง ให้สองกุมารแก่ชูชก และให้พระนางมัทรีแก่ท้าวสักกะที่แ…
ผู้พูดเกินเวลาทั้งที่ยังไม่ถึงกาลย่อมถูกทำร้าย ดุจลูกนกดุเหว่า คำพูดชั่วทำร้ายได้เร็วยิ่งกว่ามีดคมและยาพิษ บัณ…