สฬายตนวิภังคสูตร: ๓๖ ทางที่ใจเดิน
สฬายตนวิภงฺคสุตฺตํทรงจำแนกความดีใจ เสียใจ และความเฉย อย่างละ ๖ ทางประสาทสัมผัส แยกเป็นชนิดที่อาศัยเรือนกับชนิดที่อาศัยเนกขัมมะ ร…
จูฬโคปาลกสุตฺตํ
นายโคบาลที่ฉลาดพาโคจ่าฝูงข้ามก่อน แล้วโคที่แข็งแรงรองลงมา จนถึงลูกโคที่เพิ่งเกิดก็ข้ามได้ตามเสียงแม่ — ทุกคนที่เดินตามทางที่ถูกย่อมข้ามได้ แม้จะเพิ่งเริ่ม
ในจูฬโคปาลสูตร มัชฌิมนิกาย ทรงเล่าว่า ในอดีต นายโคบาลชาวมคธผู้ไม่ฉลาด ในเดือนสุดท้ายของฤดูฝน ไม่ได้พิจารณาฝั่งนี้และฝั่งโน้นของแม่น้ำคงคา ต้อนโคให้ข้ามตรงที่ไม่ใช่ท่า ฝูงโคจึงวนอยู่กลางกระแสน้ำและถึงความพินาศ ทรงเปรียบกับสมณพราหมณ์ที่ไม่ฉลาดในโลกนี้ โลกหน้า และบ่วงมาร ใครเชื่อฟังเขาย่อมทุกข์ไปนาน
ส่วนนายโคบาลผู้ฉลาด พิจารณาฝั่งทั้งสองแล้วต้อนโคข้ามตรงท่าที่ถูก ให้โคจ่าฝูงข้ามก่อน ตามด้วยโคที่แข็งแรง โคหนุ่มโคสาว และลูกโค แม้ลูกโคที่เพิ่งเกิดและอ่อนแอ ก็ว่ายตามเสียงร้องของแม่ข้ามไปถึงฝั่งได้โดยปลอดภัย ทรงเปรียบกับพระองค์ผู้ฉลาดในโลกนี้ โลกหน้า และบ่วงมาร
นายโคบาลที่ไม่พิจารณาฝั่งทั้งสอง ต้อนโคข้ามตรงที่ไม่มีท่า ฝูงโคจึงพินาศกลางแม่น้ำ เหมือนสมณพราหมณ์ที่ไม่ฉลาดในทาง ผู้ที่เชื่อฟังย่อมทุกข์ไปนาน
ความตั้งใจดีของผู้นำไม่พอ ต้องรู้ทางจริงด้วย ก่อนเดินตามใคร ให้ตรวจแนวทางของเขากับต้นทาง
โคจ่าฝูงที่เป็นพ่อฝูงตัดกระแสข้ามไปก่อน เหมือนภิกษุผู้เป็นอรหันต์ สิ้นอาสวะแล้ว ตัดกระแสมารข้ามไปถึงฝั่งโดยสวัสดี
ทางนี้มีคนข้ามไปถึงแล้วจริง การรู้ว่ามีผู้ไปถึงช่วยให้มั่นใจว่าทางนี้ไปได้
โคที่แข็งแรงและฝึกดีแล้วข้ามตามไป เหมือนภิกษุผู้ละสังโยชน์เบื้องต่ำ ๕ ได้แล้ว
คนที่ละความโลภในกามและความโกรธได้มาก คือคนที่ใกล้ฝั่งแล้ว ใช้เป็นแรงบันดาลใจ ไม่ใช่สิ่งเปรียบเทียบให้ท้อ
โคหนุ่มโคสาวข้ามตามไป เหมือนภิกษุผู้ละสังโยชน์ ๓ ได้ และทำราคะ โทสะ โมหะให้เบาบาง
กิเลสที่เบาบางลงแม้ยังไม่หมด ก็เป็นความก้าวหน้าจริงที่ควรยินดี
ลูกโคที่ยังเล็กข้ามตามไป เหมือนภิกษุผู้ละสังโยชน์ ๓ ได้ เป็นโสดาบัน ไม่มีทางตกต่ำ มีความตรัสรู้เป็นเบื้องหน้า
อ่านต่อที่หน้าอริยบุคคล ๔ ระดับ เพื่อเข้าใจว่าแต่ละขั้นวัดกันที่อะไร
แม้ลูกโคที่เพิ่งเกิดและยังอ่อนแอ ก็ว่ายตามเสียงร้องของแม่ข้ามไปได้ เหมือนภิกษุผู้เป็นธัมมานุสารีและสัทธานุสารี ก็ตัดกระแสมารข้ามไปถึงฝั่งได้โดยสวัสดี
ถ้ารู้สึกว่าตัวเองยังอ่อนแอเกินไป ให้จำลูกโคตัวนี้ไว้ สิ่งที่ต้องทำไม่ใช่การเป็นคนเก่ง แต่คือการตามเสียงที่ถูกต้องไปอย่างไม่หยุด
พระสูตรนี้ให้กำลังใจมากสำหรับคนที่เพิ่งเริ่มปฏิบัติ หรือคนที่รู้สึกว่าตัวเองยังอ่อนแอ พระพุทธเจ้าไม่ได้บอกว่ามีแต่คนเก่งที่ข้ามได้ แม้ลูกโคที่เพิ่งเกิดก็ข้ามได้ ถ้าตามเสียงที่ถูก
บทเรียนอีกข้อคือเรื่องการเลือกครูและแนวทาง นายโคบาลที่ไม่ฉลาดพาทั้งฝูงไปตายได้ ก่อนจะเดินตามใคร ให้ดูว่าเขารู้จักท่าข้ามที่ถูกต้องจริงหรือไม่ อ่านคู่กับหน้ามหาปเทส ๔
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
ทรงจำแนกความดีใจ เสียใจ และความเฉย อย่างละ ๖ ทางประสาทสัมผัส แยกเป็นชนิดที่อาศัยเรือนกับชนิดที่อาศัยเนกขัมมะ ร…
สิ่งที่คนทั่วไปปรารถนาแต่หาได้ยาก ๔ อย่าง ธรรม ๔ ที่นำไปสู่สิ่งเหล่านั้น การใช้ทรัพย์ที่สมควร และความสุข ๔ อย่…
เมื่อยังไม่มีศาสดาที่เชื่อถือ และเผชิญความเห็นที่ขัดกัน เช่น โลกหน้ามีหรือไม่มี กรรมมีผลหรือไม่ คนมีปัญญาจะเลื…
พระสารีบุตรจัดธรรมเป็นหมวดทีละหนึ่ง สอง สาม แต่ละหมวดมีสิบหน้าที่ เช่น ธรรมที่มีอุปการะมาก ธรรมที่ควรเจริญ ควร…