ไฟ ๓ ที่ควรละ · ไฟ ๓ ที่ควรบูชา
ตโย อคฺคี ปหาตพฺพา · ตโย อคฺคี สกฺกตฺวาไฟร้าย ๓ กองที่เผาใจ และ "ไฟ" ๓ กองที่ควรดูแลให้ดี — พ่อแม่ ครอบครัวกับคนในปกครอง และผู้ทรงศีล
สามญฺญผลสุตฺตํ
พระเจ้าอชาตศัตรูทรงถามว่า การบวชให้ผลที่เห็นได้ในชีวิตนี้ไหม — พระพุทธเจ้าทรงตอบไล่เป็นลำดับ ตั้งแต่ความเคารพที่ได้รับ ความสุขจากศีล ความโล่งเมื่อละนิวรณ์ ไปจนถึงความรู้ที่สิ้นอาสวะ
สามัญญผลสูตรเป็นพระสูตรที่สองของทีฆนิกาย พระเจ้าอชาตศัตรูผู้ปลงพระชนม์พระราชบิดา เสด็จไปเฝ้าพระพุทธเจ้าในสวนมะม่วงของหมอชีวกในคืนเดือนเพ็ญ ด้วยความหวาดระแวงว่าจะถูกลวงไปทำร้าย เพราะภิกษุจำนวนมากเงียบจนไม่มีเสียงใดเลย
พระองค์ตรัสถามว่า ผลของความเป็นสมณะที่เห็นได้ในปัจจุบัน เหมือนผลของอาชีพอื่น ๆ มีอยู่หรือไม่ และทรงเล่าว่าเคยถามครูทั้ง ๖ มาแล้ว แต่ได้คำตอบที่ไม่ตรงคำถาม เหมือนถามเรื่องมะม่วงแต่ตอบเรื่องขนุน
พระพุทธเจ้าทรงตอบเป็นลำดับจากผลเบื้องต้นไปจนถึงผลสูงสุด เมื่อจบ พระเจ้าอชาตศัตรูทรงแสดงตนเป็นอุบาสกและทรงสารภาพผิดที่ปลงพระชนม์พระราชบิดา หลังเสด็จกลับ พระพุทธเจ้าตรัสว่า ถ้าพระราชาไม่ได้ปลงพระชนม์พระราชบิดา ดวงตาเห็นธรรมจะเกิดขึ้นแก่พระองค์ในที่นั้น
ทาสหรือคนงานของพระราชาที่ออกบวชและประพฤติดี พระราชาเองก็จะลุกขึ้นต้อนรับ นิมนต์ให้นั่ง ถวายปัจจัย และคุ้มครองโดยธรรม นี่คือผลที่เห็นได้ข้อแรก และเช่นเดียวกันกับชาวนาผู้เสียภาษีที่ออกบวช
ความประพฤติที่ดีเปลี่ยนวิธีที่คนมองเราได้จริง ไม่ว่าจะเริ่มต้นจากสถานะใด
ภิกษุผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ย่อมไม่เห็นภัยจากที่ไหนเลย เหมือนกษัตริย์ที่ได้มุรธาภิเษกและกำจัดข้าศึกได้แล้ว ย่อมเสวยความสุขที่ไม่มีโทษภายใน
ลองสังเกตความสบายใจในวันที่ไม่ได้ทำอะไรผิดเลย นั่นคือผลของศีลที่เห็นได้ทันที
เมื่อละนิวรณ์ได้ ย่อมเหมือนคนที่ใช้หนี้หมด หายจากโรค พ้นจากเรือนจำ พ้นจากความเป็นทาส และเดินทางข้ามทางกันดารได้โดยปลอดภัย ย่อมเกิดความปราโมทย์ ปีติ ความสงบ และความสุข
ช่วงที่ใจพ้นจากความอยาก ความหงุดหงิด ความง่วงซึม ความฟุ้งซ่าน และความลังเล แม้ชั่วครู่ ความโล่งนั้นคือผลที่เห็นได้จริง อ่านคู่กับหน้านิวรณ์ ๕
เมื่อใจสงบ ย่อมเข้าถึงฌานทั้งสี่ พร้อมอุปมา เช่น ผงถูตัวที่ชุ่มด้วยน้ำทั่วทั้งก้อน ห้วงน้ำที่มีน้ำพุผุดขึ้นจากภายใน ดอกบัวที่จมอยู่ในน้ำเย็นทั้งดอก และคนที่คลุมผ้าขาวทั่วทั้งตัว
อ่านต่อที่หน้าฌาน ๔ ข้อคิดคือมีความสุขที่ละเอียดกว่ากามสุข และเกิดจากใจที่สงบ
เมื่อจิตตั้งมั่นบริสุทธิ์ ย่อมน้อมไปเพื่อญาณ ตั้งแต่วิปัสสนาญาณ มโนมยิทธิ อิทธิวิธี ทิพยโสต เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติ ทิพยจักษุ จนถึงอาสวักขยญาณ ซึ่งเป็นผลของความเป็นสมณะที่ประณีตที่สุด
ข้อนี้มีไว้เพื่อความเข้าใจภาพรวม อ่านคู่กับหน้าอภิญญา ๖ ซึ่งบอกว่าข้อที่สำคัญที่สุดคือความสิ้นอาสวะ ไม่ใช่ฤทธิ์
พระสูตรนี้ตอบคำถามที่หลายคนมีว่า "ปฏิบัติธรรมแล้วได้อะไรในชีวิตนี้" คำตอบไม่ได้มีแค่ผลในชาติหน้า แต่มีผลที่เห็นได้ทันทีเป็นลำดับ ตั้งแต่ความสบายใจเพราะไม่มีอะไรต้องปิดบัง ความโล่งเหมือนหายป่วย ไปจนถึงความสงบที่ลึกขึ้น
ส่วนท้ายเรื่องของพระเจ้าอชาตศัตรูเป็นบทเรียนที่หนัก — กรรมหนักบางอย่างปิดกั้นโอกาสทางธรรมได้จริง แม้จะสำนึกผิดแล้วก็ตาม อ่านคู่กับหน้าอังคุลิมาลสูตร: เราหยุดแล้ว
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
ไฟร้าย ๓ กองที่เผาใจ และ "ไฟ" ๓ กองที่ควรดูแลให้ดี — พ่อแม่ ครอบครัวกับคนในปกครอง และผู้ทรงศีล
พระราชาสองพระองค์พบกันบนทางแคบ คาถาเทียบวิธีชนะคนสองแบบ แบบแรกตอบโต้ตามที่ได้รับ แบบที่สองชนะความโกรธด้วยความไ…
พระพุทธเจ้าตรัสหัวข้อสั้น ๆ ว่าควรรู้สิ่งที่ไม่เป็นธรรมและเป็นธรรม สิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์และเป็นประโยชน์ แล้วเ…
พระอานนท์ทูลถามว่าพระสุรเสียงของพระพุทธเจ้าไปได้ไกลเพียงใด เมื่อได้ฟังคำตอบแล้วท่านเปล่งความปีติว่าเป็นลาภของต…