เสขิยวัตรเรื่องการแสดงธรรม: ธรรมะควรส่งถึงผู้ที่พร้อมรับ

ในพระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เสขิยกัณฑ์ มีสิกขาบทหมวดธรรมเทศนาปฏิสังยุต ๑๖ สิกขาบท ว่าด้วยการแสดงธรรม เกิดจากพระฉัพพัคคีย์แสดงธรรมแก่ผู้ที่อยู่ในอาการไม่เคารพธรรม เช่น ถือร่ม ถืออาวุธ สวมรองเท้า นั่งในยาน หรือนั่งบนอาสนะสูงกว่าผู้แสดง ภิกษุที่แสดงธรรมในลักษณะนั้นเพราะอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อต้องอาบัติทุกกฏ และทุกข้อยกเว้นผู้ฟังที่ป่วย

ข้อเรื่องอาสนะสูงต่ำมีเรื่องเล่าประกอบ พระพุทธเจ้าตรัสเล่าเรื่องในอดีตที่เมืองพาราณสี ชายคนหนึ่งซึ่งตัวบทเรียกว่าบุรุษจัณฑาล แอบขึ้นต้นมะม่วงของหลวงเพื่อหามะม่วงให้ภรรยาที่ตั้งครรภ์ แล้วเห็นพระราชานั่งบนอาสนะสูงเรียนมนต์จากพราหมณ์ปุโรหิตที่นั่งต่ำกว่า เขาคิดว่าทั้งผู้เรียนผู้สอนและตัวเขาเองต่างไม่ประพฤติธรรม

นอกจากนี้ ในมุสาวาทวรรค ปาจิตติยกัณฑ์ ยังมีสิกขาบทห้ามภิกษุให้อนุปสัมบันกล่าวธรรมโดยบท เพราะพระฉัพพัคคีย์ทำเช่นนั้นกับอุบาสก แล้วอุบาสกเหล่านั้นไม่เคารพ ไม่ยำเกรง ไม่ประพฤติให้ถูกอัธยาศัยในหมู่ภิกษุ สิกขาบทเหล่านี้เป็นของภิกษุ แต่บทเรียนเรื่องการให้เกียรติความรู้และการเลือกบริบทในการสอนใช้ได้กับทุกคน