พระสูตรที่นิยมสวด

ปัจฉิมพุทโธวาทปาฐะ

ปจฺฉิมพุทฺโธวาทปาฐ

พระดำรัสสุดท้ายของพระพุทธเจ้าก่อนปรินิพพาน ว่าสังขารทั้งหลายเสื่อมไปเป็นธรรมดา จงทำประโยชน์ให้ถึงพร้อมด้วยความไม่ประมาท

โอกาสที่ใช้สวด

สวดในวันวิสาขบูชาและในงานที่เกี่ยวกับการจากไป และนิยมสวดทบทวนตอนสิ้นวันหรือก่อนนั่งภาวนา

เป็นบทสั้นมาก สวดจบภายในไม่กี่วินาที แต่ตั้งใจให้เป็นบทที่ทบทวนบ่อย ๆ มากกว่าสวดยาว ๆ ครั้งเดียว

ความเป็นมา

ในมหาปรินิพพานสูตร เมื่อพระพุทธเจ้าใกล้จะปรินิพพาน พระองค์ตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายแล้วกล่าวประโยคนี้ จากนั้นก็ไม่ได้ตรัสอะไรอีก พระสูตรจึงบันทึกไว้ว่านี่คือพระปัจฉิมวาจา

เนื้อความมีสองส่วนที่ต่อกัน ส่วนแรกบอกความจริงว่าทุกสิ่งที่ประกอบขึ้นย่อมเสื่อมสลาย ไม่เว้นแม้พระวรกายของพระองค์เอง ส่วนที่สองบอกว่าเมื่อเป็นเช่นนั้น สิ่งที่ควรทำคือไม่ปล่อยเวลาให้ผ่านไปเปล่า

บทนี้จึงไม่ได้ชวนให้หดหู่ แต่ชวนให้เห็นว่าเวลามีจำกัด และให้ใช้เวลาที่เหลือทำสิ่งที่ควรทำ

คำบาลี

อถโข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ อะถะโข ภะคะวา ภิกขู อามันเตสิ ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลาย
หนฺททานิ ภิกฺขเว อามนฺตยามิ โว หันทะทานิ ภิกขะเว อามันตะยามิ โว ภิกษุทั้งหลาย บัดนี้เราขอเตือนพวกเธอ
วยธมฺมา สงฺขารา วะยะธัมมา สังขารา สิ่งทั้งหลายที่ประกอบขึ้น ย่อมเสื่อมไปเป็นธรรมดา
อปฺปมาเทน สมฺปาเทถ อัปปะมาเทนะ สัมปาเทถะ พวกเธอจงทำประโยชน์ให้ถึงพร้อมด้วยความไม่ประมาทเถิด
อยํ ตถาคตสฺส ปจฺฉิมา วาจา อะยัง ตะถาคะตัสสะ ปัจฉิมา วาจา นี้เป็นพระวาจาสุดท้ายของพระตถาคต