บทสวดประจำวัน

คาถาชินบัญชร

ชินปญฺชรคาถา

คาถาไทยโบราณ ไม่ได้อยู่ในพระไตรปิฎก อัญเชิญพระพุทธเจ้าและพระสาวกมาประดิษฐานตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เป็นการระลึกถึงคุณของท่านให้ใจมั่นคง

โอกาสที่ใช้สวด

นิยมสวดตอนเช้าหลังทำวัตร หรือก่อนออกจากบ้าน และสวดก่อนนอนเพื่อให้ใจสงบ

บางคนสวดก่อนต้องเผชิญเรื่องที่กังวล เช่น ก่อนสอบ ก่อนผ่าตัด หรือก่อนเดินทางไกล ควรเข้าใจว่าสิ่งที่ได้คือใจที่ตั้งมั่นขึ้นจากการระลึกถึงสิ่งดีงาม ไม่ใช่การรับประกันว่าเรื่องร้ายจะไม่เกิด และไม่ควรใช้แทนการรักษาพยาบาลหรือการเตรียมตัวตามปกติ

ความเป็นมา

คาถาชินบัญชรไม่ได้อยู่ในพระไตรปิฎก เป็นคำประพันธ์ภาษาบาลีที่แต่งขึ้นภายหลัง ฉบับที่คนไทยรู้จักกันดีถือกันว่าสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) เป็นผู้เรียบเรียงหรือปรับปรุงขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ท่านมรณภาพเมื่อ พ.ศ. ๒๔๑๕ ข้อความจึงเป็นของเก่าที่ใช้ได้โดยทั่วไป

ชื่อบทแปลว่ากรงหรือซุ้มของพระชินเจ้า ภาพที่บทนี้วาดคือผู้สวดนั่งอยู่กลางวงล้อมของพระพุทธเจ้าในอดีต ๒๘ พระองค์ และพระอสีติมหาสาวก โดยอัญเชิญแต่ละท่านมาประดิษฐานตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย แล้วเอาพระปริตรสำคัญ เช่น รัตนสูตร เมตตสูตร ธชัคคสูตร องคุลิมาลปริตร ขันธปริตร โมรปริตร และอาฏานาฏิยสูตร มาเป็นกำแพงล้อมรอบ

โดยเนื้อหาแล้ว นี่คือการทบทวนว่าเราระลึกถึงใครและระลึกถึงคุณธรรมอะไร การนึกภาพว่ามีครูบาอาจารย์ล้อมอยู่รอบตัวช่วยให้ใจไม่ฟุ้งและไม่หวั่นไหวง่าย ผลที่ได้จึงเป็นผลทางใจของผู้สวดเอง ตามที่ธชัคคสูตรอธิบายไว้ว่าการระลึกถึงพระรัตนตรัยทำให้ความกลัวจางลง

คำบาลี

ชยาสนาคตา พุทฺธา เชตฺวา มารํ สวาหนํ ชะยาสะนาคะตา พุทธา เชตะวา มารัง สะวาหะนัง พระพุทธเจ้าทั้งหลายผู้ประทับบนชัยบัลลังก์ ทรงชนะมารพร้อมทั้งพาหนะแล้ว
จตุสจฺจาสภํ รสํ เย ปิวึสุ นราสภา จะตุสัจจาสะภัง ระสัง เย ปิวิงสุ นะราสะภา ผู้องอาจในหมู่ชน ได้ดื่มรสอันประเสริฐคืออริยสัจ ๔
ตณฺหงฺกราทโย พุทฺธา อฏฺฐวีสติ นายกา ตัณหังกะราทะโย พุทธา อัฏฐะวีสะติ นายะกา พระพุทธเจ้า ๒๘ พระองค์ มีพระตัณหังกรเป็นต้น ผู้ทรงเป็นผู้นำ
สพฺเพ ปติฏฺฐิตา มยฺหํ มตฺถเก เต มุนิสฺสรา สัพเพ ปะติฏฐิตา มัยหัง มัตถะเก เต มุนิสสะรา ขอพระมุนีผู้เป็นใหญ่ทั้งหมดนั้น จงสถิตอยู่เหนือศีรษะของข้าพเจ้า
สีเส ปติฏฺฐิโต มยฺหํ พุทฺโธ ธมฺโม ทวิโลจเน สีเส ปะติฏฐิโต มัยหัง พุทโธ ธัมโม ทะวิโลจะเน ขอพระพุทธเจ้าสถิตที่ศีรษะ พระธรรมสถิตที่ดวงตาทั้งสอง
สงฺโฆ ปติฏฺฐิโต มยฺหํ อุเร สพฺพคุณากโร สังโฆ ปะติฏฐิโต มัยหัง อุเร สัพพะคุณากะโร ขอพระสงฆ์ผู้เป็นบ่อเกิดแห่งคุณทั้งปวง สถิตที่อกของข้าพเจ้า
หทเย เม อนุรุทฺโธ สารีปุตฺโต จ ทกฺขิเณ หะทะเย เม อะนุรุทโธ สารีปุตโต จะ ทักขิเณ ขอพระอนุรุทธะสถิตที่หัวใจ พระสารีบุตรสถิตเบื้องขวา
โกณฺฑญฺโญ ปิฏฺฐิภาคสฺมึ โมคฺคลฺลาโน จ วามเก โกณฑัญโญ ปิฏฐิภาคัสมิง โมคคัลลาโน จะ วามะเก พระโกณฑัญญะสถิตเบื้องหลัง พระโมคคัลลานะสถิตเบื้องซ้าย
ทกฺขิเณ สวเน มยฺหํ อาสุํ อานนฺทราหุโล ทักขิเณ สะวะเน มัยหัง อาสุง อานันทะราหุโล ขอพระอานนท์และพระราหุลสถิตที่หูเบื้องขวาของข้าพเจ้า
กสฺสโป จ มหานาโม อุภาสุํ วามโสตเก กัสสะโป จะ มะหานาโม อุภาสุง วามะโสตะเก พระกัสสปะและพระมหานามะ ทั้งสองสถิตที่หูเบื้องซ้าย
เกสนฺเต ปิฏฺฐิภาคสฺมึ สุริโย ว ปภงฺกโร เกสันเต ปิฏฐิภาคัสมิง สุริโย วะ ปะภังกะโร ที่ท้ายทอยเบื้องหลังของข้าพเจ้า งามเหมือนดวงอาทิตย์ส่องแสง
นิสินฺโน สิริสมฺปนฺโน โสภิโต มุนิปุงฺคโว นิสินโน สิริสัมปันโน โสภิโต มุนิปุงคะโว ขอพระโสภิตะมุนีผู้ประเสริฐ ถึงพร้อมด้วยสิริ จงนั่งอยู่
กุมารกสฺสโป เถโร มเหสี จิตฺตวาทโก กุมาระกัสสะโป เถโร มะเหสี จิตตะวาทะโก ขอพระกุมารกัสสปเถระ ผู้แสวงคุณอันยิ่ง ผู้มีถ้อยคำวิจิตร
โส มยฺหํ วทเน นิจฺจํ ปติฏฺฐาสิ คุณากโร โส มัยหัง วะทะเน นิจจัง ปะติฏฐาสิ คุณากะโร อันเป็นบ่อเกิดแห่งคุณ จงสถิตที่ปากของข้าพเจ้าเป็นนิตย์
ปุณฺโณ องฺคุลิมาโล จ อุปาลีนนฺทสีวลี ปุณโณ อังคุลิมาโล จะ อุปาลี นันทะ สีวะลี ขอพระปุณณะ พระองคุลิมาล พระอุบาลี พระนันทะ และพระสีวลี
เถรา ปญฺจ อิเม ชาตา นลาเฏ ติลกา มม เถรา ปัญจะ อิเม ชาตา นะลาเฏ ติละกา มะมะ พระเถระทั้งห้านี้ จงปรากฏเหมือนรอยเจิมที่หน้าผากของข้าพเจ้า
เสสาสีติ มหาเถรา วิชิตา ชินสาวกา เสสาสีติ มะหาเถรา วิชิตา ชินะสาวะกา พระมหาเถระที่เหลืออีก ๘๐ รูป ผู้ชนะแล้ว เป็นสาวกของพระชินเจ้า
เอเตสีติ มหาเถรา ชิตวนฺโต ชิโนรสา เอเตสีติ มะหาเถรา ชิตะวันโต ชิโนระสา พระมหาเถระทั้ง ๘๐ รูปนั้น ผู้มีชัย เป็นบุตรของพระชินเจ้า
ชลนฺตา สีลเตเชน องฺคมงฺเคสุ สณฺฐิตา ชะลันตา สีละเตเชนะ อังคะมังเคสุ สัณฐิตา รุ่งเรืองด้วยเดชแห่งศีล ขอจงสถิตอยู่ทุกส่วนของร่างกาย
รตนํ ปุรโต อาสิ ทกฺขิเณ เมตฺตสุตฺตกํ ระตะนัง ปุระโต อาสิ ทักขิเณ เมตตะสุตตะกัง ขอรัตนสูตรอยู่เบื้องหน้า เมตตสูตรอยู่เบื้องขวา
ธชคฺคํ ปจฺฉโต อาสิ วาเม องฺคุลิมาลกํ ธะชัคคัง ปัจฉะโต อาสิ วาเม อังคุลิมาละกัง ธชัคคสูตรอยู่เบื้องหลัง อังคุลิมาลปริตรอยู่เบื้องซ้าย
ขนฺธโมรปริตฺตญฺจ อาฏานาฏิยสุตฺตกํ ขันธะโมระปะริตตัญจะ อาฏานาฏิยะสุตตะกัง ขอขันธปริตร โมรปริตร และอาฏานาฏิยสูตร
อากาเส ฉทนํ อาสิ เสสา ปาการสณฺฐิตา อากาเส ฉะทะนัง อาสิ เสสา ปาการะสัณฐิตา เป็นเพดานอยู่เบื้องบน ส่วนที่เหลือตั้งอยู่เป็นกำแพงล้อมรอบ
ชินา นานาวรสํยุตฺตา สตฺตปฺปาการลงฺกตา ชินา นานาวะระสังยุตตา สัตตัปปาการะลังกะตา ขอพระชินเจ้าผู้ประกอบด้วยคุณอันประเสริฐนานาประการ ประดับด้วยกำแพงเจ็ดชั้น
วาตปิตฺตาทิสญฺชาตา พาหิรชฺฌตฺตุปทฺทวา วาตะปิตตาทิสัญชาตา พาหิรัชฌัตตุปัททะวา ขออันตรายทั้งภายนอกและภายใน ที่เกิดจากลม จากดี และจากเหตุอื่น ๆ
อเสสา วินยํ ยนฺตุ อนนฺตชินเตชสา อะเสสา วินะยัง ยันตุ อะนันตะชินะเตชะสา จงถึงความสิ้นไปโดยไม่เหลือ ด้วยเดชแห่งพระชินเจ้าผู้ไม่มีที่สุด
วสโต เม สกิจฺเจน สทา สมฺพุทฺธปญฺชเร วะสะโต เม สะกิจเจนะ สะทา สัมพุทธะปัญชะเร แก่ข้าพเจ้าผู้อยู่ด้วยกิจของตนในซุ้มของพระสัมพุทธเจ้าเป็นนิตย์
ชินปญฺชรมชฺฌมฺหิ วิหรนฺตํ มหีตเล ชินะปัญชะระมัชฌัมหิ วิหะรันตัง มะหีตะเล ขอให้ข้าพเจ้าผู้อยู่ท่ามกลางซุ้มของพระชินเจ้า บนพื้นแผ่นดินนี้
สทา ปาเลนฺตุ มํ สพฺเพ เต มหาปุริสาสภา สะทา ปาเลนตุ มัง สัพเพ เต มะหาปุริสาสะภา ได้รับความคุ้มครองจากพระมหาบุรุษผู้องอาจทั้งหลายนั้นตลอดไป
อิจฺเจวมนฺโต สุคุตฺโต สุรกฺโข อิจเจวะมันโต สุคุตโต สุรักโข ด้วยประการฉะนี้ ข้าพเจ้าจึงเป็นผู้คุ้มครองดีแล้ว รักษาดีแล้ว
ชินานุภาเวน ชิตุปทฺทโว ชินานุภาเวนะ ชิตุปัททะโว ชนะอันตรายได้ด้วยอานุภาพของพระพุทธเจ้า
ธมฺมานุภาเวน ชิตาริสงฺโฆ ธัมมานุภาเวนะ ชิตาริสังโฆ ชนะหมู่ศัตรูได้ด้วยอานุภาพของพระธรรม
สงฺฆานุภาเวน ชิตนฺตราโย สังฆานุภาเวนะ ชิตันตะราโย ชนะสิ่งขัดขวางได้ด้วยอานุภาพของพระสงฆ์
สทฺธมฺมานุภาวปาลิโต จรามิ ชินปญฺชเรติ สัทธัมมานุภาวะปาลิโต จะรามิ ชินะปัญชะเรติ ข้าพเจ้าอันอานุภาพแห่งพระสัทธรรมคุ้มครองแล้ว ขอดำเนินชีวิตอยู่ในซุ้มของพระชินเจ้าเทอญ