สติปัฏฐานปาฐะ
พระสูตรที่นิยมสวด

สติปัฏฐานปาฐะ

สติปฏฺฐานปาฐ

คำเปิดของมหาสติปัฏฐานสูตร ที่ยกหลักการตั้งสติ ๔ ฐาน นิยมสวดทบทวนก่อนนั่งภาวนา

โอกาสที่ใช้สวด

สวดก่อนเริ่มนั่งภาวนา เพื่อทบทวนว่าจะตั้งสติไว้ที่ไหนและตั้งอย่างไร

ในคอร์สปฏิบัติธรรมหลายแห่งใช้บทนี้เปิดรอบเช้า เพราะสั้นพอที่จะสวดได้ทุกวันโดยไม่กินเวลาภาวนา

ความเป็นมา

มหาสติปัฏฐานสูตรเป็นพระสูตรหลักเรื่องการเจริญสติ บทสวดนี้คือท่อนอุทเทส คือส่วนที่ยกหัวข้อขึ้นก่อนจะอธิบายรายละเอียด

พระพุทธเจ้าตรัสว่าทางสายนี้เป็นทางไปอันเอก คือเป็นทางเดียวที่พาไปถึงความบริสุทธิ์ของใจ ผ่านความโศกและความคร่ำครวญ ดับทุกข์และโทมนัส และทำให้แจ้งนิพพาน แล้วทรงชี้ฐานทั้งสี่ที่ใช้ตั้งสติ ได้แก่ กาย เวทนา จิต และธรรม

ในแต่ละฐานมีคำกำกับเหมือนกันสามคำ คือ อาตาปี มีความเพียรพอที่จะไม่ปล่อยให้เผลอ สัมปชาโน รู้ตัวว่ากำลังทำอะไรอยู่ และ สติมา ระลึกได้ ไม่หลุดจากสิ่งที่กำลังดู พร้อมกับวางความยินดียินร้ายในโลกลงเสีย

คำบาลี

  1. เอกายโน อยํ ภิกฺขเว มคฺโค เอกายะโน อะยัง ภิกขะเว มัคโค ภิกษุทั้งหลาย ทางนี้เป็นทางไปอันเอก
  2. สตฺตานํ วิสุทฺธิยา สัตตานัง วิสุทธิยา เพื่อความบริสุทธิ์ของสัตว์ทั้งหลาย
  3. โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย โสกะปะริเทวานัง สะมะติกกะมายะ เพื่อก้าวล่วงความโศกและความคร่ำครวญ
  4. ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ทุกขะโทมะนัสสานัง อัตถังคะมายะ เพื่อความดับไปแห่งทุกข์และความเสียใจ
  5. ญายสฺส อธิคมาย ญายัสสะ อะธิคะมายะ เพื่อบรรลุธรรมที่ควรรู้
  6. นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย นิพพานัสสะ สัจฉิกิริยายะ เพื่อทำนิพพานให้แจ้ง
  7. ยทิทํ จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ยะทิทัง จัตตาโร สะติปัฏฐานา ทางนี้คือสติปัฏฐาน ๔
  8. กตเม จตฺตาโร กะตะเม จัตตาโร สี่อย่างนั้นคืออะไรบ้าง
  9. อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อิธะ ภิกขะเว ภิกขุ กาเย กายานุปัสสี วิหะระติ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ตามเห็นกายในกายอยู่
  10. อาตาปี สมฺปชาโน สติมา อาตาปี สัมปะชาโน สะติมา มีความเพียร รู้ตัวทั่วพร้อม มีสติ
  11. วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ วิเนยยะ โลเก อะภิชฌาโทมะนัสสัง กำจัดความยินดียินร้ายในโลกออกเสียได้
  12. เวทนาสุ เวทนานุปสฺสี วิหรติ เวทะนาสุ เวทะนานุปัสสี วิหะระติ ตามเห็นเวทนาในเวทนาอยู่
  13. อาตาปี สมฺปชาโน สติมา อาตาปี สัมปะชาโน สะติมา มีความเพียร รู้ตัวทั่วพร้อม มีสติ
  14. วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ วิเนยยะ โลเก อะภิชฌาโทมะนัสสัง กำจัดความยินดียินร้ายในโลกออกเสียได้
  15. จิตฺเต จิตฺตานุปสฺสี วิหรติ จิตเต จิตตานุปัสสี วิหะระติ ตามเห็นจิตในจิตอยู่
  16. อาตาปี สมฺปชาโน สติมา อาตาปี สัมปะชาโน สะติมา มีความเพียร รู้ตัวทั่วพร้อม มีสติ
  17. วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ วิเนยยะ โลเก อะภิชฌาโทมะนัสสัง กำจัดความยินดียินร้ายในโลกออกเสียได้
  18. ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ ธัมเมสุ ธัมมานุปัสสี วิหะระติ ตามเห็นธรรมในธรรมอยู่
  19. อาตาปี สมฺปชาโน สติมา อาตาปี สัมปะชาโน สะติมา มีความเพียร รู้ตัวทั่วพร้อม มีสติ
  20. วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ วิเนยยะ โลเก อะภิชฌาโทมะนัสสัง กำจัดความยินดียินร้ายในโลกออกเสียได้

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

บทสวดอื่นที่น่าสนใจ

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๒๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้