บทสวดประจำวัน

ไตรสรณคมน์

ติสรณคมนํ

คำประกาศถือพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นที่พึ่ง กล่าวย้ำสามครั้งตามถ้อยคำที่มาในขุททกปาฐะ

โอกาสที่ใช้สวด

สวดต่อจากบทนมัสการพระพุทธเจ้า ก่อนสมาทานศีล ก่อนเริ่มทำวัตร หรือเวลาใดก็ได้ที่อยากทบทวนว่าเราเลือกเดินทางไหน

ในงานบุญ พระสงฆ์จะนำกล่าวทีละวรรคแล้วให้ผู้ร่วมงานกล่าวตาม ถ้าสวดคนเดียวที่บ้านก็สวดต่อเนื่องไปได้เลย

บทนี้กล่าวซ้ำสามรอบ ไม่ใช่เพราะรอบเดียวไม่พอ แต่เป็นธรรมเนียมเก่าที่ย้ำคำสำคัญให้หนักแน่นและให้ผู้ฟังได้ยินชัด

ความเป็นมา

สรณะ แปลว่า ที่พึ่ง ที่ระลึก การถึงพระรัตนตรัยเป็นสรณะไม่ได้หมายความว่ามีใครมาคุ้มครองแทนเรา แต่หมายถึงเรายอมรับว่าการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า คำสอนที่ท่านทิ้งไว้ และหมู่ผู้ปฏิบัติตาม เป็นสิ่งที่เราจะยึดเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิต

ข้อความบทนี้เป็นบทแรกสุดของขุททกปาฐะ พระไตรปิฎกเล่ม ๒๕ ซึ่งรวบรวมบทสั้นที่ผู้เริ่มต้นควรท่องจำไว้ใช้ คำบาลีที่สวดกันทุกวันนี้จึงเป็นคำเดิมที่ปรากฏในพระไตรปิฎก ไม่ได้แต่งเพิ่มภายหลัง

เมื่อสวดจบ สิ่งที่เปลี่ยนไม่ใช่โลกภายนอก แต่เป็นการตั้งหลักของใจว่า วันนี้เราจะใช้อะไรเป็นเครื่องตัดสินใจ

คำบาลี

พุทฺธํ สรณํ คจฺฉามิ พุทธัง สะระณัง คัจฉามิ ข้าพเจ้าขอถือพระพุทธเจ้าเป็นที่พึ่ง
ธมฺมํ สรณํ คจฺฉามิ ธัมมัง สะระณัง คัจฉามิ ข้าพเจ้าขอถือพระธรรมเป็นที่พึ่ง
สงฺฆํ สรณํ คจฺฉามิ สังฆัง สะระณัง คัจฉามิ ข้าพเจ้าขอถือพระสงฆ์เป็นที่พึ่ง
ทุติยมฺปิ พุทฺธํ สรณํ คจฺฉามิ ทุติยัมปิ พุทธัง สะระณัง คัจฉามิ แม้ครั้งที่สอง ข้าพเจ้าขอถือพระพุทธเจ้าเป็นที่พึ่ง
ทุติยมฺปิ ธมฺมํ สรณํ คจฺฉามิ ทุติยัมปิ ธัมมัง สะระณัง คัจฉามิ แม้ครั้งที่สอง ข้าพเจ้าขอถือพระธรรมเป็นที่พึ่ง
ทุติยมฺปิ สงฺฆํ สรณํ คจฺฉามิ ทุติยัมปิ สังฆัง สะระณัง คัจฉามิ แม้ครั้งที่สอง ข้าพเจ้าขอถือพระสงฆ์เป็นที่พึ่ง
ตติยมฺปิ พุทฺธํ สรณํ คจฺฉามิ ตะติยัมปิ พุทธัง สะระณัง คัจฉามิ แม้ครั้งที่สาม ข้าพเจ้าขอถือพระพุทธเจ้าเป็นที่พึ่ง
ตติยมฺปิ ธมฺมํ สรณํ คจฺฉามิ ตะติยัมปิ ธัมมัง สะระณัง คัจฉามิ แม้ครั้งที่สาม ข้าพเจ้าขอถือพระธรรมเป็นที่พึ่ง
ตติยมฺปิ สงฺฆํ สรณํ คจฺฉามิ ตะติยัมปิ สังฆัง สะระณัง คัจฉามิ แม้ครั้งที่สาม ข้าพเจ้าขอถือพระสงฆ์เป็นที่พึ่ง