บทสวดประจำวัน

แผ่พรหมวิหาร ๔

พฺรหฺมวิหารผรณ

บทแผ่เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา ไปยังสรรพสัตว์ นิยมสวดปิดท้ายการสวดมนต์หรือหลังนั่งสมาธิ

โอกาสที่ใช้สวด

สวดปิดท้ายการสวดมนต์ หลังนั่งสมาธิ หรือก่อนนอน เป็นบทที่ยาวกว่าบทแผ่เมตตาสั้น เพราะครบทั้งสี่ข้อ

ถ้ามีเวลา ให้สวดช้า ๆ แล้วหยุดคิดตามในแต่ละท่อน ท่อนเมตตานึกถึงคนที่เรารัก ท่อนกรุณานึกถึงคนที่กำลังลำบาก ท่อนมุทิตานึกถึงคนที่กำลังได้ดี ท่อนอุเบกขานึกถึงเรื่องที่เราช่วยอะไรไม่ได้แล้ว

ความเป็นมา

พรหมวิหาร ๔ คือท่าทีของใจสี่อย่างที่พระพุทธเจ้าทรงสอนให้ฝึกไว้ต่อคนอื่น ได้แก่ เมตตา ความอยากให้เขาเป็นสุข กรุณา ความอยากให้เขาพ้นทุกข์ มุทิตา ความพลอยยินดีเมื่อเขาได้ดี และอุเบกขา ความวางใจเป็นกลางเมื่อช่วยอะไรไม่ได้แล้ว

สามข้อแรกเข้าใจได้ไม่ยาก แต่ข้อสุดท้ายมักถูกเข้าใจผิด ท่อนอุเบกขาที่ว่าสัตว์ทั้งหลายมีกรรมเป็นของตนนั้น เป็นการเตือนตัวผู้สวดเองว่าเราทำแทนใครไม่ได้ และผลของการกระทำเป็นของผู้ทำ ไม่ใช่คำตัดสินว่าใครสมควรได้รับความทุกข์ที่เขาเจอ เมื่อช่วยเต็มที่แล้วยังไม่พอ อุเบกขาคือสิ่งที่ทำให้เราช่วยต่อไปได้โดยใจไม่พัง

ข้อความสี่ท่อนนี้เป็นคำสวดตามแบบแผนของวัดไทย เรียบเรียงจากหลักพรหมวิหารที่มาในพระสูตร ไม่ได้ยกมาทั้งท่อนจากพระไตรปิฎก

คำบาลี

สพฺเพ สตฺตา อเวรา โหนฺตุ สัพเพ สัตตา อะเวรา โหนตุ ขอให้สัตว์ทั้งหลายอย่ามีเวรต่อกันเลย
สพฺเพ สตฺตา อพฺยาปชฺฌา โหนฺตุ สัพเพ สัตตา อัพยาปัชฌา โหนตุ ขอให้สัตว์ทั้งหลายอย่าเบียดเบียนกันเลย
สพฺเพ สตฺตา อนีฆา โหนฺตุ สัพเพ สัตตา อะนีฆา โหนตุ ขอให้สัตว์ทั้งหลายอย่ามีความคับแค้นใจเลย
สพฺเพ สตฺตา สุขี อตฺตานํ ปริหรนฺตุ สัพเพ สัตตา สุขี อัตตานัง ปะริหะรันตุ ขอให้สัตว์ทั้งหลายประคองตนอยู่เป็นสุขเถิด
สพฺเพ สตฺตา สพฺพทุกฺขา ปมุจฺจนฺตุ สัพเพ สัตตา สัพพะทุกขา ปะมุจจันตุ ขอให้สัตว์ทั้งหลายพ้นจากความทุกข์ทั้งปวง
สพฺเพ สตฺตา ลทฺธสมฺปตฺติโต มา วิคจฺฉนฺตุ สัพเพ สัตตา ลัทธะสัมปัตติโต มา วิคัจฉันตุ ขอให้สัตว์ทั้งหลายอย่าพรากจากสิ่งดีงามที่ได้มาแล้ว
สพฺเพ สตฺตา กมฺมสฺสกา สัพเพ สัตตา กัมมัสสะกา สัตว์ทั้งหลายมีการกระทำของตนเป็นของตน
กมฺมทายาทา กมฺมโยนี กัมมะทายาทา กัมมะโยนี เป็นผู้รับผลของการกระทำ มีการกระทำเป็นที่เกิด
กมฺมพนฺธู กมฺมปฏิสรณา กัมมะพันธู กัมมะปะฏิสะระณา มีการกระทำเป็นเผ่าพันธุ์ มีการกระทำเป็นที่พึ่งอาศัย
ยํ กมฺมํ กริสฺสนฺติ กลฺยาณํ วา ปาปกํ วา ยัง กัมมัง กะริสสันติ กัลยาณัง วา ปาปะกัง วา จักทำกรรมอันใดไว้ ดีก็ตาม ไม่ดีก็ตาม
ตสฺส ทายาทา ภวิสฺสนฺติ ตัสสะ ทายาทา ภะวิสสันติ ย่อมเป็นผู้ได้รับผลของกรรมนั้น