ทำวัตรเย็น

ธัมมานุสสติ

ธมฺมานุสฺสติ

บทสั้นที่ทบทวนคุณของพระธรรมหกข้อ ตั้งแต่เป็นธรรมที่ตรัสไว้ดีแล้ว จนถึงเป็นสิ่งที่ต้องรู้ด้วยตนเอง

โอกาสที่ใช้สวด

สวดต่อจากพุทธาภิคีติ เป็นบทที่สองของชุดอนุสสติในทำวัตรเย็น

เป็นบทสั้นมาก ใช้เวลาไม่ถึงหนึ่งนาที แต่หลายคนชอบสวดซ้ำช้า ๆ แล้วหยุดคิดตามแต่ละข้อ

ความเป็นมา

คุณของพระธรรมหกข้อในบทนี้มาจากถ้อยคำเดิมในพระไตรปิฎก แต่ละข้อบอกลักษณะของคำสอนที่ตรวจสอบได้

สันทิฏฐิโกคือผู้ปฏิบัติเห็นผลได้ด้วยตนเอง อะกาลิโกคือไม่ขึ้นกับเวลา ไม่ต้องรอชาติหน้า เอหิปัสสิโกคือกล้าเชิญให้มาดูมาตรวจสอบ โอปะนะยิโกคือควรน้อมเข้ามาลองทำกับใจตนเอง และปัจจัตตัง เวทิตัพโพ วิญญูหิ คือแต่ละคนต้องรู้เอง บอกต่อกันไม่ได้

รวมกันแล้วหกข้อนี้เป็นเหมือนคำเชิญให้ทดลองมากกว่าคำสั่งให้เชื่อ ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งที่คนนิยมสวดบทนี้ก่อนนั่งสมาธิ

คำบาลี

หนฺท มยํ ธมฺมานุสฺสตินยํ กโรม เส หันทะ มะยัง ธัมมานุสสะตินะยัง กะโรมะ เส เชิญเถิด เราทั้งหลายมาระลึกถึงพระธรรมกันเถิด
สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สะหวากขาโต ภะคะวะตา ธัมโม พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ดีแล้ว
สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก สันทิฏฐิโก อะกาลิโก เอหิปัสสิโก ผู้ปฏิบัติเห็นผลได้ด้วยตนเอง ไม่จำกัดกาล เรียกให้มาดูได้
โอปนยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหีติ โอปะนะยิโก ปัจจัตตัง เวทิตัพโพ วิญญูหีติ ควรน้อมเข้ามาในตน ผู้รู้ย่อมรู้ได้เฉพาะตน