มหาวิภังค์ ภาค ๒
ฉบับ มจร. · เล่ม ๒ · หน้า ๗๒๖ · ข้อ 647
เข้าสู่ระบบเพื่อคั่นหน้า

ครั้งนั้น มีต้นมะม่วงของหลวงให้ผลทุกฤดูอยู่ต้นหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย ครั้นแล้ว บุรุษจัณฑาลจึงไปถึงที่ต้นมะม่วง ครั้นถึงแล้วได้ขึ้นไปแฝงกายอยู่บนต้น พอดี พระราชาเสด็จไปถึงที่ต้นมะม่วงพร้อมกับพราหมณ์ปุโรหิต ครั้นถึงแล้วจึงประทับนั่ง บนอาสนะแล้วทรงเรียนมนต์

ภิกษุทั้งหลาย ทีนั้น บุรุษจัณฑาลได้มีความคิดดังนี้ว่า ‘พระราชาองค์นี้ประทับ นั่งบนอาสนะสูงเรียนมนต์ ชื่อว่ามิใช่พระราชาผู้ทรงธรรม พราหมณ์คนนี้ที่นั่งบน อาสนะตํ่าสอนมนต์แก่ผู้นั่งบนอาสนะสูง ก็ชื่อว่ามิใช่ผู้ประพฤติธรรม และเราผู้ที่ ลักมะม่วงของหลวงเพราะภรรยาเป็นเหตุ ก็ชื่อว่ามิใช่ผู้ประพฤติธรรม แท้จริง การ กระทำดังนี้ล้วนตํ่าทราม’ จึงไต่ลงมา ณ ที่นั้นกล่าวว่า

‘คนทั้ง ๒ คือ พราหมณ์ผู้สอนมนต์

และพระราชาผู้ทรงเรียนมนต์โดยไม่เคารพธรรม

ย่อมไม่รู้อรรถและไม่เห็นธรรม

พราหมณ์กล่าวว่า

‘เพราะเรากินข้าวสาลีผสมแกงเนื้อที่สะอาด ฉะนั้น

จึงไม่ประพฤติธรรมที่พระอริยเจ้าสรรเสริญ’

บุรุษจัณฑาลกล่าวว่า

‘เราตำหนิการได้ทรัพย์และการได้เกียรติยศเพราะ

พฤติกรรมเช่นนั้น

นั่นเป็นวิถีชีวิตอันเป็นเหตุให้ตกตํ่า

และเป็นการครองชีพโดยมิชอบ

การครองชีพอย่างนั้นไม่มีประโยชน์

ท่านมหาพราหมณ์ ท่านรีบไปเสียเถิด

แม้คนเหล่าอื่นก็ยังรู้จักหุงหากินได้

ความอาธรรม์ที่ท่านประพฤติอย่าได้ทำลายท่าน

เหมือนหม้อนํ้าแตก’๑

เรื่องภรรยาของบุรุษจันฑาล จบ